کریس رونالدو و خوش شانسی بزرگ
جنجال جهانی بر سر گل مردود کرواسی؛ آیا میکروچیپ داخل توپ اشتباه کرد؟
گل جنجالی کرواسی مقابل پرتغال که در وقتهای اضافه به ثمر رسید، با استناد به فناوری میکروچیپ داخل توپ مردود اعلام شد؛ تصمیمی که موجی از اعتراضها و تردیدها درباره دقت این فناوری را به همراه داشته است.
به گزارش ایلنا، یکی از عجیبترین و بحثبرانگیزترین صحنههای تاریخ جامهای جهانی در وقتهای تلفشده دیدار پرتغال و کرواسی رخ داد؛ اتفاقی که حالا به موضوع اصلی بحث در فوتبال جهان تبدیل شده است.
پس از آنکه گونچالو راموس در دقیقه ۹۴ گل دوم پرتغال را به ثمر رساند و نتیجه را ۲ بر یک کرد، در دقیقه ۱۰۳ کرواسی موفق شد توسط یوشکو گواردیول به گل تساوی برسد؛ گلی که اگر پذیرفته میشد، بازی را به تساوی ۲-۲ میکشاند.
این گل روی ارسال توپ به داخل محوطه جریمه شکل گرفت. ایگور ماتانوویچ برای ضربه سر به سمت توپ رفت، توپ سپس به ماریو پاشالیچ رسید و در نهایت گواردیول آن را وارد دروازه کرد.
در نگاه اول همه چیز کاملاً طبیعی به نظر میرسید. پاشالیچ در لحظه ارسال ظاهراً در موقعیت آفساید قرار داشت، اما برخورد بعدی توپ با رناتو ویگا، مدافع پرتغال، این تصور را ایجاد کرده بود که او دیگر در آفساید نیست.
اما نکته عجیب این بود که گل به دلیل برخورد رناتو ویگا مردود نشد.
برخوردی که هیچکس ندید
پیش از آنکه توپ به رناتو ویگا برسد، ماتانوویچ برای زدن ضربه سر اقدام کرد. تصاویر تلویزیونی و حتی بازبینی VAR نشان نمیداد که او واقعاً توپ را لمس کرده باشد.
اما داور مسابقه، اسپن اسکاس، در نهایت به دادههای سنسور الکترونیکی داخل توپ استناد کرد؛ سنسوری که اعلام کرده بود ماتانوویچ برخوردی بسیار جزئی و تقریباً غیرقابل تشخیص با توپ داشته است.
همین تماس بسیار خفیف باعث شد لحظه ارسال توپ، ملاک آفساید قرار بگیرد و چون پاشالیچ در آن لحظه جلوتر از مدافعان پرتغال قرار داشت، گل گواردیول مردود اعلام شد.
تصمیمی که بلافاصله موجی از اعتراضها را به همراه داشت و این پرسش را مطرح کرد:
آیا این میکروچیپ کاملاً قابل اعتماد است؟
این فناوری چگونه کار میکند؟
آیا ممکن است دچار خطا شود؟
میکروچیپ داخل توپ چیست؟
این فناوری نخستین بار در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر مورد استفاده قرار گرفت.
در مرکز توپ، قطعهای به نام واحد اندازهگیری اینرسی (Inertial Measurement Unit یا IMU) قرار دارد؛ حسگری بسیار کوچک که دقیقاً در مرکز توپ نصب شده و به وسیله یک سیستم تعلیق ویژه ثابت نگه داشته میشود تا حرکات طبیعی توپ روی عملکرد آن تأثیر نگذارد.
وزن این حسگر بسیار ناچیز است و وظیفه اصلی آن، تشخیص دقیقترین لحظه تماس بازیکن با توپ است.
طبق اعلام فیفا، این سنسور:
اطلاعات توپ را ۵۰۰ بار در هر ثانیه ثبت میکند.
شتاب و حرکت توپ را در سه بعد اندازهگیری میکند.
زمان دقیق هر تماس با توپ را مشخص میکند.
این سنسور چه اطلاعاتی را اندازهگیری میکند؟
برای تشخیص اینکه آیا بازیکنی با توپ تماس داشته یا خیر، حسگر موارد زیر را ثبت میکند:
شتاب توپ
سرعت حرکت
میزان چرخش
لرزشهای بسیار جزئی توپ
تمام این اطلاعات بهصورت لحظهای به اتاق VAR ارسال میشود.
در آنجا دادههای حسگر با اطلاعات سیستم ردیابی سهبعدی بازیکنان و تصاویر دوربینهای فوقسریع ورزشگاه ترکیب میشود تا داوران بتوانند تصمیم دقیقتری بگیرند.
بنابراین تصمیمگیری تنها بر اساس میکروچیپ انجام نمیشود، بلکه مجموعهای از دادههای الکترونیکی و تصاویر ویدئویی در کنار هم بررسی میشوند.
آیا این فناوری بدون خطاست؟
با وجود اینکه این سیستم نسبت به VAR سنتی پیشرفت بزرگی محسوب میشود، کاملاً بدون خطا نیست.
در نهایت، این فناوری تنها یک داده عینی در اختیار داور قرار میدهد، اما تفسیر نهایی صحنه همچنان بر عهده تیم داوری است.
فیفا نیز در توضیح این فناوری تأکید کرده است:«برای اطمینان از صحت تصمیمات، علاوه بر دادههای حسگر، از پروتکلهای جایگزین شامل روشهای سنتی VAR و سیستم ردیابی تصویری با دوربینها نیز استفاده میشود.»
جنجال همچنان ادامه دارد
در صحنه گل مردود کرواسی، تصاویر تلویزیونی نشان نمیدادند که ماتانوویچ توپ را لمس کرده باشد.
داور پس از بازبینی تصاویر ــ که علاوه بر بررسی برخورد احتمالی رناتو ویگا، برای تشخیص لحظه ارسال توپ نیز انجام شد ــ پذیرفت که خودش برخورد ماتانوویچ با توپ را ندیده است و تصمیم نهایی را صرفاً بر اساس دادههای حسگر داخل توپ گرفت.
به همین دلیل گل گواردیول مردود اعلام شد.
اکنون بحث اصلی در محافل فوتبال این است که آیا برخوردی تا این اندازه جزئی و تقریباً نامرئی، آن هم برخوردی که هیچ تغییری در مسیر توپ یا روند بازی ایجاد نکرده، باید باعث مردود شدن گلی شود که سرنوشت یک مسابقه جام جهانی را تغییر میدهد؟
