مدیرکل میراث فرهنگی استان ایلام در گفتگو با ایلنا مطرح کرد؛
تعرض به سنگ‌نبشته قاجاری «تخت خان» ایلام/ مرمت بزودی آغاز می‌شود
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان ایلام از تعرض به سنگ‌نبشته تاریخی «تخت خان» مربوط به دوره قاجار خبر داد و اعلام کرد: این اثر تخریب نشده و قدامات مرمتی و پاکسازی آن به‌زودی آغاز می‌شود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، فرزاد شریفی در گفت‌وگو با ایلنا، با اشاره به گزارش‌های دریافتی درباره تعرض به این اثر تاریخی گفت: «کتیبه تخریب نشده و به آن تعرض شده است.»
وی با بیان اینکه در بررسی اولیه مشخص شده معترضین با محلول خاک سنگ و آهک به سمت کتیبه که در ارتفاع ۵ متری قرار دارد، پرتاب کرده‌اند و این اقدام را «رفتار وندالیستی» خواند.
سنگ‌نبشته «تخت خان» یکی از شاخص‌ترین آثار تاریخی استان ایلام است که در فاصله حدود 26 کیلومتری جنوب ایلام، در مسیر جاده ایلام به مهران و در منطقه صالح‌آباد، روستای بانروشان واقع شده است.
این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۷۹۹۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کتیبه بر بدنه غربی یک تخته‌سنگ آهکی بزرگ و منفرد حک شده و شکل آن به صورت متوازی‌الاضلاع با ابعاد ۱۴۵ در ۱۹۰ سانتی‌متر است.
برای ایجاد سطحی صاف و یکنواخت، حدود دو سانتی‌متر از سطح سنگ تراشیده شده و سپس حروف و کلمات با خط نستعلیق به‌صورت برجسته حکاکی شده‌اند.
متن کتیبه به دستور غلامرضاخان والی، آخرین والی فیلی پشتکوه، در سال ۱۳۲۵ هجری قمری و حاوی اطلاعات ارزشمندی درباره شجره‌نامه والیان پشتکوه، خدمات عمرانی غلامرضاخان و اوضاع سیاسی-اجتماعی منطقه است.
به گفته کارشناسان، این سنگ‌نوشته به عنوان منبعی دست اول، مکمل سایر منابع تاریخی درباره این دوره از تاریخ ایلام محسوب می‌شود.
پیشینه‌ای از بی‌توجهی و حفاظت ناکافی
تعرض اخیر، نخستین آسیب به این اثر تاریخی نیست. گزارش‌های پیشین حاکی از آن است که سنگ‌نبشته تخت خان سال‌ها به دلیل عدم حفاظت مناسب در فضایی کاملاً باز، در معرض آسیب بوده است.
پیشتر نیز این اثر در گذشته نیز دچار شکستگی‌هایی در بدنه شده بود که مورد مرمت و ترمیم قرار نگرفته بود و در اطراف آن هیچ‌گونه امکانات حفاظتی از جمله سکوسازی، روشنایی، سایبان یا تابلو راهنما وجود نداشت. یک کارشناس حوزه مرمت میراث فرهنگی نیز در همان زمان اعلام کرده بود که برای مرمت و تجهیز این اثر «هیچ ردیف بودجه‌ای اختصاص پیدا نکرده است».
چنین گزارش‌های دیگری از یادگاری نویسی روی کتیبه و ترک برداشتن دیواره‌های سنگ به دلیل عدم حفاظت مناسب خبر داده بودند.
آغاز برنامه مرمت و پاکسازی در روزهای آینده
مدیرکل میراث فرهنگی ایلام با اشاره به بازدید خود از این اثر، از برنامه‌ریزی برای رفع آسیب‌های وارد شده خبر داد و گفت: «در روزهای آینده با نصب داربست بر این اثر و کارشناسی آن توسط کارشناسان میراث فرهنگی، تأثیر تعرض صورت‌گرفته بر اثر ارزیابی و مرمت و پاکسازی آن آغاز خواهد شد.»
وی با اشاره به هماهنگی‌های انجام‌شده با وزارت میراث فرهنگی افزود: «تا یک هفته آینده مرمت و پاکسازی اثر از پرتابه‌های خاک، سنگ و آهک انجام می‌شود».
گفتنی است این اثر در همسایگی محوطه موسوم به «نقش پنجو» قرار دارد که در گزارش‌های رسمی به طور مشخص به آن اشاره نشده، اما موقعیت جغرافیایی آن در محدوده روستای بانروشان و مسیر صالح‌آباد، آن را در زمره آثار تاریخی این پهنه قرار می‌دهد.
