تهیه‌کننده «دور در میانه شرق» در گفت‌وگو با ایلنا:
برخی فیلمسازان ایرانی به جشنواره‌های خارجی ایمیل می‌زنند تا از پذیرش فیلم‌های ایران خودداری کنند
دوره فیلم‌های کمدی به پایان رسیده است
بهروز نشان معتقد است که فیلم‌های کمدی نیز به مرور زمان قابلیت خود را در گیشه از دست داده‌اند و دوره این آثار به پایان رسیده است.
بهروز نشان تهیه‌کننده فیلم سینمایی «دور در میانه شرق» که این روزها در گروه هنر و تجربه در حال اکران است، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، اظهار کرد: اولین فیلمی که من کار کردم «کیارستمی و عصای گمشده» بود که در آن ورکشاپ‌هایی از آموزه‌های آقای کیارستمی در اسپانیا و کلمبیا را داشتیم و در خلال آن فیلم آقای کیارستمی به چند نکته درباره سینما اشاره می‌کردند و ایشان همیشه ژانر و نوع دیگری از سینمای ایران را به دنیا معرفی می‌کردند.
نشان خاطرنشان کرد: من هر کاری که در این سال‌ها تولید کردم و هر زمان که دوستان فیلمنامه‌ای برای من می‌فرستادند تا بخوانم سعی داشتم آن گفته‌ها و آموزه‌های آقای کیارستمی را عیار سنجش فیلمنامه‌ها قرار دهم و راستش را بخواهید خیلی به این فکر نمی‌کنم که یک فیلم می‌تواند فروش داشته باشد یا خیر چون خیلی از فیلم‌ها ممکن است در دوره‌ای که ساخته می‌شوند چندان مورد توجه قرار نگیرند اما پنجاه یا چهل سال بعد که مخاطب سراغشان می‌رود درباره ایران آن سال‌ها اطلاعاتی به دست بیاورد و به شناخت دقیق‌تری برسد. به نظر من این وجه فیلم می‌تواند ارزش فرهنگی آن را بسیار بیشتر کند.
وی افزود: زمانیکه آرش انیسی این فیلمنامه را به من داد عنوانش «روی زمینه قرمز» بود و وقتی آن را خواندم برایم اثر جذابی بود. نوعی ژانرآمیزی در این فیلم وجود دارد که به نظرم گونه یا سبک جدیدی در سینمای ما به حساب می‌آید و فیلم به طور کل تجربه جدیدی به حساب می‌آمد و من که به تجربه‌های جدید علاقه‌مند هستم ترجیح دادم تهیه‌کنندگی این اثر را بر عهده بگیرم.
این تهیه‌کننده تأکید کرد: بُعد دیگر فیلم که برایم جذاب بود ارتباطش با حوزه هنرهای تجسمی بود و فیلم گرهی با آثار آقای جکسون پولاک داشت. فیلم اتصال دیگری با هنر معماری داشت، لوکیشن فیلم در یک مجتمع سینمایی بود که این مجتمع سینمایی یک شاخصه معماری در کشور ما به حساب می‌آید و معمار آن هم مرحوم آقای فرهاد احمدی از بزرگ‌ترین معماران ایرانی است. نکته جذاب دیگر فیلم برایم ضبط آن در استان خوزستان و شهر دزفول بود، استان خوزستان بهشت گردشگری ایران است و لوکیشن‌های عجیب و غریبش هم فضایی دارد که به نظر من بهشت فیلمسازی است و همه این عوامل باعث شد تصمیم بگیرم که این فیلم را تهیه کنم.
نشان درباره امکان نقش‌آفرینی فرهنگی فیلم‌های غیرکمدی در سینمای ایران، اظهار کرد: یکی از دلایلی که فیلم‌های ما در سینما نمی‌توانند فروش داشته باشند این است که بخش عمده آثار ما به سمت فیلم‌های کمدی و طنز رفته که این آثار هم معمولاً فاخر نبودند و برخی از این آثار هم توانستند فروش خوبی داشته باشند ولی تجربیات اخیر نشان می‌دهد که گیشه سینما هم دیگر علاقه‌ای به این گونه فیلم‌ها ندارد؛ به همین دلیل فیلم‌هایی مثل «زنده شور» که از یک درام اجتماعی برخوردار هستند خیلی وقت‌ها در صدر گیشه می‌ایستند. به نظر من این‌ها نشانه‌ای از پایان دوران فیلم‌های کمدی است. من بر این عقیده‌ام که مردم ما دوباره به سمت ژانر اجتماعی برمی‌گردند که ژانری بسیار مهم در کشور است.
وی افزود: من فکر می‌کنم که مخاطب این آثار در جامعه زیاد است اما در انبوه تبلیغات اینستاگرامی، واتساپی و تلگرامی این فیلم‌ها گم می‌شوند و به دست مخاطب خود نمی‌رسند. در این مواقع است که نقش اصحاب رسانه پر رنگ می‌شود، رسانه‌هایی که باید بتوانند کاری انجام دهند تا مخاطبان بتوانند فیلم‌های مورد علاقه خود را پیدا کنند و فیلم‌ها بین این همه تبلیغات گم نشوند. اگر به شبکه‌های ماهواره‌ای که اصولاً خارج از مرزهای ایران مدیریت می‌شوند نگاه کنید، کاملاً مشخص است که این فیلم‌ها هم کمتر از ژانر فرهنگی و هنری سینمای ایران حمایت می‌کنند و این اتفاق خطرناکی است که جریانی در آن سوی دنیا تصمیم می‌گیرد در ایران چه فیلمی دیده شود و چه بخشی شانس دیده شدن داشته باشد.
تهیه‌کننده فیلم سینمایی «پسران دریا» در ادامه تأکید کرد: ما مخاطبانی خارج از کشور هم داریم؛ افرادی که خارج از ایران هستند و حتی ایرانی هم نیستند اما به سینمای ما اعتماد دارند و به شبکه‌های ماهواره‌ای معاند اعتمادی نمی‌کنند و فکر می‌کنند که ایران واقعی را باید در سینما ببینند و به نظر من این بخش از مخاطبان هم بسیار مهم هستند. فیلم «دور در میانه شرق» توانست در چند جشنواره خارجی هم حضور داشته باشد و باید بگویم که واکنش‌های بسیار مثبتی نسبت به این فیلم صورت گرفت.
نشان در ادامه گفت: نکته دیگر این است که ما باید آیندگان را هم مدنظر داشته باشیم و برای آن‌ها فیلم بسازیم. ما به فیلم‌هایی نیاز داریم که اگر پنجاه سال بعد افراد خواستند این فیلم‌ها را ببینند به خوبی بتوانند متوجه شوند که در دهه 1400 ایران چه شکلی بوده، چه اتفاقاتی در آن رخ داده و مردم چطور در این کشور زندگی می‌کردند و چه حال و روزی داشتند. قاعدتاً سینمای امروز ما باید ویژگی‌هایی داشته باشد که مردم سال‌ها بعد برای دیدن واقعیت‌ها به آن رجوع کنند. به نظر من به خاطر چند بعدی بودن «دور در میانه شرق» این اتفاق برای این فیلم رخ می‌دهد.
وی افزود: ما این فیلم را در بدترین شرایط ممکن ساختیم، زمان فیلمبرداری با التهابات اجتماعی سال 1401 همزمان بود و دزفول هم به عنوان یک شهر پرجمعیت فضایی ملتهب داشت و حتی در سینما وضعیتی حاکم بود که هر بازیگری حاضر به کار نبود و ما در آن شرایط خیلی اذیت شدیم و سختی‌های بسیاری را تحمل کردیم. دو هفته مجبور بودیم که تولید را متوقف کنیم و در شهر دزفول هیچ کاری انجام نمی‌دادیم تا شرایط آرام‌تر شود. هر کسی که شناخت اندکی درباره تولید فیلم داشته باشد، می‌داند که دو هفته معطلی یک گروه 60 نفره چه خساراتی به همراه دارد.
این تهیه‌کننده تصریح کرد: پس از ساخت «دور در میانه شرق» برای صدور پروانه نمایش دچار اختلال شدیم و رسیدن آن به اکران سه سال زمان برد. برای صدور پروانه نمایش این فیلم 70 اصلاحیه دادند تا اینکه دولت حاضر حاضر شد بدون هیچ اصلاحیه‌ای فیلم را اکران کند که البته در بدترین شرایط و زمان هم اکران آن صورت گرفت.
وی افزود: ما به این نتیجه رسیدیم که اگر بخواهیم اکران گسترده‌ای در سینماها و عموم شهرستان‌ها داشته باشیم حدود 10 میلیارد تومان باید هزینه تبلیغات کنیم که ممکن بود در نهایت فیلم در بین آثار طنز و کمدی گم شود. مخاطب اصلی ما در هنر و تجربه بود و فیلم را در همین گروه اکران کردیم و فکر می‌کنم در اکران آنلاین آن اتفاقات خوبی رخ خواهد داد؛ ما بازیگران خوبی در فیلم داریم و نمی‌توان «دور در میانه شرق» را اثری لوباجت دانست و من فکر می‌کنم اگر در شرایطی ایده‌آل به اکران می‌رسید می‌تواند اثر پرفروشی باشد. با توجه به شرایط موجود و با توجه به اینکه چهار سال از ساخت فیلم گذشته به نظرم آمد که حالا بهترین زمان برای اکران فیلم است و ترجیح دادیم که در همین شرایط حداقلی فیلم را به اکران برسانیم و سعی کنیم فیلم به دست مخاطب اصلی‌اش برسد.
نشان درباره اصلاحیه‌هایی که برای فیلم تعیین شده بود، گفت: بخش عمده این اصلاحیه‌ها در مورد سیگار کشیدن کاراکترها بود درحالیکه در همه فیلم‌های کمدی شاهد هستیم که افراد مدام سیگار می‌کشند یا موارد دیگری در فیلم وجود داشت که مورد ممیزی قرار گرفته بود اما همان موارد در فیلم‌های دیگر و حتی شبکه نمایش خانگی به وفور دیده می‌شود. متأسفانه وقتی به سینمای اجتماعی می‌رسیم سختگیری‌ها دوچندان می‌شود و مدیران و متولیان امور تا حدی حساس‌تر هستند در حالیکه فیلم ما الآن اکران شده و هیچ‌کس، هیچ جا هیچ نقد منفی درباره آن ننوشته و ممیزی‌هایی که برای این فیلم تعیین کرده بودند هم توجه کسی را جلب نکرده است. مردم فیلم را می‌بینند و لذت می‌برند و برای من واقعاً سوال است که چرا چهار سال پیش اجازه ندادند که این فیلم اکران شود؛ چرا این فیلم چهار تا جشنواره فیلم فجر را از دست داد درحالیکه هیچ مشکلی نداشت. این‌ها سوالاتی است که ما با آن مواجه می‌شویم ولی به هر حال ساخت فیلم فاخر و ارزشمند سختی‌ها و صبوری‌های خود را نیاز دارد. من فکر می‌کنم زمان آن رسیده که کمی دیدمان را نسبت به فیلم‌های اجتماعی تغییر دهیم و سختگیری‌ها را کنار بگذاریم و اجازه دهیم این سینما امکان پرداختن به واقعیت‌ها را داشته باشد.
وی افزود: خوشبختانه فیلم ما بدون هیچ اصلاحیه‌ای به اکران رسید. زمانیکه آقای فریدزاده به عنوان رئیس سازمان سینمایی با من تماس گرفتند، درخواست من این بود که فیلم بدون هیچ اصلاحیه‌ای اکران شود وگرنه حاضر به اکران فیلم نیستم و دوستان خوشبختانه همراهی کردند و فیلم بدون ممیزی به اکران رسید و حتی در جشنواره جهانی هم همین نسخه اکران شد.
نشان در ادامه اظهار کرد: زمانیکه فیلم ساخته شد ما فکر نمی‌کردیم که ممکن است به فیلم پروانه نمایش ندهند و فیلم را به جشنواره‌های مختلفی فرستادیم و صحبت‌هایی با جشنواره‌ها صورت گرفت و طبق صحبت‌هایی که شده بود فیلم مورد پذیرش چند جشنواره قرار گرفته بود اما با اتفاقات و التهابات اجتماعی که در جامعه ما رخ داده بود جشنواره‌ها تصمیم گرفتند که فیلم‌های مجوز گرفته از وزارت ارشاد را نپذیرند و به من هم همین نکته را گفتند و ما به همین دلیل حضور در دو جشنواره رده A دنیا را از دست دادیم. ما در وضعیتی قرار گرفتیم که امکان حضور در جشنواره‌های خارجی برایمان وجود نداشت و از طرف دیگر در داخل کشور هم به این فیلم اجازه اکران نمی‌دادند.
وی افزود: آنچه که بیشتر موجب تأسف ما می‌شود این است که برخی فیلمسازان ایرانی به جشنواره‌های خارجی ایمیل می‌زنند و تأکید می‌کنند که فلان فیلم‌ها با مجوز جمهوری اسلامی ساخته شده‌اند و این فیلم‌ها را نپذیرید. در واقع افرادی که زمانی خودشان در این کشور فیلم ساختند و کار کردند و حالا به چهره‌هایی اپوزیسیون تبدیل شده‌اند به کشورهای دیگر که رفته‌اند علیه همکاران خود اقدام می‌کنند و این واقعاً اتفاقی تلخ و دردناک است و نمی‌دانم چطور یک نفر می‌تواند سرمایه و انرژی یک دوست و همکارش را به این شکل در معرض خطر و نابودی قرار دهد.
نشان درباره شرایط اکران «دور در میانه شرق» در گروه هنر و تجربه گفت: شرایط اکران در کشور ما بسیار پیچیده است. اگر می‌خواهید اکران موفقی داشته باشید باید هزینه‌های هنگفتی برای فیلمتان در نظر بگیرید و برای تبلیغات در فضای مجازی و ساخت تیزر و پوستر و... باید میلیاردها تومان خرج کنید و در نهایت هم نمی‌دانید که با این خرج‌های صورت گرفته فیلم می‌تواند در انبوه آثار کمدی دیده شود یا خیر.
وی در پایان تصریح کرد: بخش عمده‌ای از فیلم‌ها با بودجه دولتی ساخته می‌شوند و چنین دغدغه‌ای ندارند اما واقعاً بخش خصوصی و مستقل با دغدغه‌هایی که دارد هر لحظه در پروسه فیلمسازی تا نمایش با ریسک‌های بسیاری مواجه است و خطر عدم بازگشت سرمایه فیلم را تهدید می‌کند و حتی با تورم و وضعیت اقتصادی موجود اگر فیلم به فروش قابل قبولی هم برسد اصلاً مشخص نیست که مبلغ فروخته شده چه زمانی به دست تولیدکنندگان اثر خواهد رسید. شرایط اکران واقعاً عجیب و غریب است و ما چاره‌ای جز گروه هنر و تجربه نداشتیم. به نظر من چرخه اکران در سینمای ایران نیازمند یک بازنگری جدی است و ما باید این چرخه را دوباره طراحی کنیم. در تمام صنایع، علوم و... مدام قوانین به روز می‌شوند چراکه تکنولوژی ما را مجبور به این به‌روزرسانی می‌کند اما در سینما این به‌روزرسانی را نمی‌بینیم و هنوز همان ساختاری که چهل سال پیش وجود داشت و مردم به سینما می‌رفتند، در سینمای ما حاکم است.
