قدیمی‌ترین محوطه باستانی شناخته‌شده در جهان کدام است؟
وقتی پای نخستین محوطه باستانی شناخته‌شده به میان می آید بسیاری تصور می‌کنند، اهرام جیزه و استون‌هنج جوان قدیمی‌ترین محوطه‌های جهان محسوب می شوند. اما اجداد انسان از ۶ میلیون سال پیش در زمین پرسه می‌زدند، متخصصان معتقدند،قدیمی‌ترین مکان حاوی شواهد باستان‌شناسی مربوط به انسان های نخستین به دو محوطه مهم در آفریقا برمی‌گردد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، بر اساس پژوهش های ۱۲ متخصص باستان‌شناسی و انسان‌شناسی ماقبل تاریخ، مشخص شده است که دو محوطه یکی در کنیا و دیگری در اتیوپی به عنوان قدیمی‌ترین مکان‌های باستان‌شناسی دنیا در نظر گرفته شده‌اند.
یوناتان سهله، باستان‌شناس ارشد در دانشگاه کیپ تاون در آفریقای جنوبی، به Live Science گفت: «این سوال که قدیمی‌ترین محوطه باستانی جهان کدام است، موضوعی است که از همین اواخر جامعه باستان‌شناسی را دچار اختلاف نظراتی کرده است.»
اولین سایت باستانی، به نام لومکوی ۳، شامل استخوان‌های انسان‌تباران و همچنین مصنوعات سنگی است که در تپه‌ای کم ارتفاع در تورکانای غربی کنیا واقع شده است.
همچنین در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۵ در مجله نیچر منتشر شد، محققان گزارش دادند که با تعیین قدمت رسوباتی که مصنوعات در آن پیدا شده‌اند، قدمت این سایت را حدود ۳.۳ میلیون سال تخمین زده‌اند. تیمی از دانشمندان در مقاله این مجله نوشتند که این یافته‌ها «آغاز جدیدی برای سوابق باستان‌شناسی شناخته شده» است. این ابزارها احتمالا توسط استرالوپیتکوس آفارنسیس ، یک انسان‌تبار (اجداد انسان و بستگان آنها) که در آن زمان در منطقه زندگی می‌کردند، ساخته شده‌اند.
جرمی دسیلوا، دانشیار انسان‌شناسی در کالج دارتموث نیز اعلام کرده است که لومکوی ۳ قدیمی‌ترین مکان باستانی شناخته شده است، اما با این وجود به اعتقاد او، همه محققان با این نظر موافق نیستند. دسیلوا به Live Science گفت: «لومکوی بحث‌برانگیز است و برخی از همکاران ما هنوز در مورد قدمت این ابزارها متقاعد نشده‌اند.»
دیوید براون، استاد انسان‌شناسی دانشگاه جورج واشنگتن، نیز به Live Science می گوید: در واقع، تعدادی از مقالات اخیر «وضعیت آثار باستانی در لومکوی ۳ را زیر سوال می‌برند و استدلال می‌کنند که برخی از این آثار باستانی در واقع در زمینه‌ای که بتوان قدمت آنها را قطعی دانست، پیدا نشده‌اند.» به عبارت دیگر، ممکن است قدمت این آثار باستانی با رسوباتی که در آنها پیدا شده‌اند، یکسان نباشد.
سهله یکی از این باستان‌شناسان است که معتقد است، «برای بسیاری از ما از جمله خود من شواهد بی‌چون و چرا برای قدیمی‌ترین رخدادهای باستان‌شناسی به شکل ابزارهای سنگی ۲.۶ میلیون ساله از گونا است» که در کنار رودخانه کادا گونا در آفار، اتیوپی واقع شده است.
او خاطرنشان کرد که نتایج تاریخ‌گذاری برای لومکوی ۳ مورد مناقشه است و او تردیدهای جدی دارد که بقایای یافت‌شده در آن مکان به ۳.۳ میلیون سال پیش برمی‌گردد.
سهله گفت، تحقیقات در لومکوی ۳ اخیرا منتشر شده است، در حالی که تحقیقات در گونا طی چندین دهه منتشر شده و در برابر بررسی‌های آکادمیک مقاومت کرده است. به گفته این باستان شناس «استنتاج‌های انجام شده در مورد زمینه زمانی و رفتاری مجموعه‌های باستان‌شناسی گونا از دهه‌ها تحقیق حاصل شده و بنابراین، در آزمون زمان دوام آورده‌اند.»
ابزارهای سنگی در گونا ممکن است توسط استرالوپیتکوس گارهی ، یکی از اجداد انسان که حدود ۲.۵ میلیون سال پیش در شرق آفریقا زندگی می‌کرد، ساخته شده باشند. فسیل‌های این گونه در نزدیکی ابزارهای سنگی یافت شده است و ممکن است آنها یکی از اولین اجداد انسانی باشند که ابزارهای سنگی پیشرفته ساخته اند.
تیم وایت، مدیر مشترک مرکز تحقیقات تکامل انسان در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، گفت: «ادعاهای مربوط به لومکوی هنگام اعلام به طور کافی اثبات نشدند و با وجود چندین انتقاد سنجیده از اعلامیه اولیه نیچر، هیچ مدرک جدیدی ارائه نشده است.» وایت موافق است که گونا بهترین شواهد بی‌چون و چرا را برای قدیمی‌ترین مکان باستان‌شناسی را دارد.
براون گفت اگر تحقیقات میدانی آینده نتواند نگرانی‌ها در مورد قدمت لومکوی ۳ را کاهش دهد، انتخاب دوم او برای قدیمی‌ترین محوطه باستان‌شناسی، لدی-گرارو در آفار، اتیوپی خواهد بود که قدمت آن به حدود ۲.۸ میلیون سال پیش برمی‌گردد.
