«تاریخ شفاهی» باید از آرشیو خارج و به سرمایه‌ای زنده برای روایت میراث ایران تبدیل شود

در این نشست، آخرین وضعیت پروژه تاریخ شفاهی وزارتخانه، روند آماده‌سازی و انتشار کتاب‌ها، تولید مستند و کلیپ، برنامه تاریخ شفاهی گردشگری و نوروز، تاریخ شفاهی اماکن تاریخی، طرح تاریخ شفاهی جنگ، تاریخ شفاهی خبرنگاران میراث‌فرهنگی و برنامه آموزش رابطان ۳۱ استان بررسی و درباره مسیر ادامه و تعیین تکلیف این پروژه‌ها تصمیم‌گیری شد.

بر اساس گزارش ارائه‌شده در این نشست، تاکنون ۱۳۲ جلسه مصاحبه با ۵۷ نفر در قالب پروژه‌های مختلف تاریخ شفاهی انجام شده و بخش قابل توجهی از این گفت‌وگوها ضبط و مستندسازی شده است. همچنین ۲۰ جلد کتاب در آستانه انتشار و رونمایی قرار دارد و تعدادی از آثار نیز مراحل داوری علمی، تدوین و ویرایش را طی می‌کنند.

تاکید وزیر بر تعیین تکلیف فرآیند انتشار آثار

صالحی‌امیری در جریان ارائه گزارش پروژه تاریخ شفاهی، بر ضرورت تعیین تکلیف فرآیند انتشار آثار تاکید کرد و خواستار آن شد که برای مصاحبه‌ها و پروژه‌هایی که هنوز به مرحله نهایی نرسیده‌اند، زمان‌بندی مشخصی تعیین شود تا هیچ‌یک از طرح‌های آغازشده بدون تعیین تکلیف باقی نماند.

در همین چارچوب، روند انتشار ۲۰ جلد کتاب آماده انتشار نیز مورد بررسی قرار گرفت و اعضای شورا درباره زمان و شیوه رونمایی از این آثار گفت‌وگو کردند.

عبور تاریخ شفاهی از «کتاب» به «محصول فرهنگی»

یکی از مهم‌ترین محورهای مورد تاکید وزیر میراث‌فرهنگی در این نشست، ضرورت خروج پروژه تاریخ شفاهی از قالب مکتوب و حرکت به سمت تولید محصولات متنوع فرهنگی و رسانه‌ای بود.

در این بخش، بر ضرورت تبدیل مصاحبه‌ها و داده‌های گردآوری‌شده به مستند، کلیپ، محصولات صوتی و سایر قالب‌های رسانه‌ای تاکید شد تا گنجینه تاریخ شفاهی وزارتخانه بتواند با مخاطبان امروز و نسل‌های آینده ارتباط برقرار کند.

همچنین پیشنهاد شد بخشی از محتوای تولیدشده از طریق پایگاه وزارت میراث‌فرهنگی منتشر شود و از ظرفیت شبکه مستند برای عرضه تولیدات تصویری استفاده شود.

این رویکرد بر این مبنا استوار است که تاریخ شفاهی، یک منبع ارزشمند برای شناخت تحولات نهادی، اجتماعی، فرهنگی و تاریخی کشور و در عین حال بستری برای تولید دانش و روایت‌های معتبر درباره میراث ایران به شمار می‌رود.

گردشگری در تاریخ شفاهی؛ ثبت تغییر یک سبک زندگی

در ادامه نشست، موضوع تاریخ شفاهی گردشگری نیز مورد توجه قرار گرفت و تاکید شد که ثبت تحولات گردشگری در ایران باید تغییر نگرش جامعه ایرانی به سفر و تحول جایگاه گردشگری در زندگی مردم نیز در این روایت‌ها انعکاس یابد.

نوروز؛ یک پدیده فرهنگی فراتر از گردشگری

یکی دیگر از محورهای مورد بحث، ثبت تاریخ شفاهی سفرهای نوروزی بود.

در این نشست تاکید شد که جابه‌جایی میلیون‌ها ایرانی در ایام نوروز و سفر آنان به نقاط مختلف کشور، پدیده‌ای چندلایه با ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و میراثی است که بخشی از حافظه جمعی ایرانیان را شکل می‌دهد.

از این منظر، پیشنهاد شد «نوروز و سفرهای نوروزی» به عنوان موضوعی مستقل در پروژه تاریخ شفاهی گردشگری مورد توجه قرار گیرد تا تجربه‌ها، روایت‌ها و تحولات این پدیده برای آیندگان ثبت و مستند شود.

تاریخ شفاهی جنگ؛ ضرورت ثبت روایت‌های دست اول

طرح تاریخ شفاهی مرتبط با جنگ نیز از دیگر دستورهای این نشست بود.

بر اساس گزارش ارائه‌شده، پس از انتشار فراخوان و دریافت چند طرح، طرح پیشنهادی پس از طی فرآیند بررسی و رفت‌وبرگشت‌های کارشناسی در کمیته فنی پذیرفته شده و برای انعقاد قرارداد آماده است.

اعضای شورا در این بخش بر ضرورت ثبت روایت‌های دست اول و مستند مرتبط با جنگ تاکید کردند و آن را از جمله موضوعاتی دانستند که با گذشت زمان، اهمیت ثبت و صیانت از روایت‌های شاهدان و دست‌اندرکاران آن افزایش می‌یابد.

تاریخ شفاهی خبرنگاران؛ ثبت حافظه رسانه‌ای میراث‌فرهنگی

ثبت تاریخ شفاهی خبرنگاران حوزه میراث‌فرهنگی نیز از دیگر موضوعات مهم این نشست بود.

در این بخش پیشنهاد شد تجربه و روایت خبرنگارانی که طی سال‌های مختلف تحولات حوزه‌های میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی را پوشش داده‌اند، به شکلی نظام‌مند ثبت و مستندسازی شود.

اعضای شورا همچنین درباره تشکیل کمیته تخصصی تاریخ شفاهی خبرنگاران میراث‌فرهنگی بحث کردند و تاکید شد این پروژه باید با رویکردی پژوهشی و مبتنی بر روش‌شناسی تاریخ شفاهی دنبال شود و هدف آن ثبت روند تحولات رسانه‌ای و چگونگی شکل‌گیری ادبیات و گفتمان میراث‌فرهنگی در رسانه‌های کشور را نیز دربرگیرد.

در این نشست روزبه کردونی، غلامرضا ظریفیان، حسین سبطی، امین صانعی، محمدجواد حق‌شناس، سعید خال، غلامرضا عزیزی، حبیب‌الله اسماعیلی و هادی جعفری‌نژاد حضور داشتند.