برگزاری کارگاه تخصصی «مطالعات بیولوژی و پایش عوامل زیستی در موزهها»
کارگاه تخصصی «مطالعات بیولوژی و پایش عوامل زیستی در موزهها؛ رویکردی برای حفاظت از میراث فرهنگی» با تدریس پرستو عرفانمنش، پژوهشگر و مسئول آزمایشگاه فرسودگی زیستی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخیفرهنگی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، در چارچوب دومین کنفرانس بینالمللی موزهها برگزار میشود.
به گزارش ایلنا به نقل از وزارت میراث فرهنگی و گردشگری، بنابر اعلام دبیرخانه دومین کنفرانس بینالمللی موزهها کارگاه تخصصی «مطالعات بیولوژی و پایش عوامل زیستی در موزهها؛ رویکردی برای حفاظت از میراث فرهنگی» از حمایت علمی کارگروه تخصصی زیستفناوری شبکه آزمایشگاهی کشور برخوردار است.
این کارگاه با هدف ارتقای دانش و توانمندیهای تخصصی موزهداران، کارشناسان، پژوهشگران و فعالان حوزه میراثفرهنگی در زمینه شناخت، شناسایی و پایش عوامل زیستی مؤثر بر فرسودگی و تخریب آثار تاریخی و مجموعههای موزهای برگزار خواهد شد.
عوامل زیستی از جمله قارچها، باکتریها، حشرات، جوندگان و سایر آفات، از مهمترین عوامل تهدیدکننده آثار و مجموعههای فرهنگی به شمار میروند. فعالیت این عوامل میتواند به تخریب تدریجی مواد آلی، ایجاد لکه و تغییر رنگ، فرسایش سطوح، کاهش استحکام و در نهایت آسیب به ارزشهای مادی و فرهنگی آثار منجر شود. از اینرو، شناسایی علمی منشأ آسیب و شناخت سازوکار فعالیت عوامل زیستی، یکی از گامهای اساسی در برنامهریزی برای حفاظت و مدیریت مجموعههای موزهای محسوب میشود.
در این کارگاه، جایگاه مطالعات بیولوژیکی در حفاظت از میراث فرهنگی و نقش علوم زیستی در رویکردهای نوین حفاظت پیشگیرانه مورد بررسی قرار میگیرد. شرکتکنندگان با مهمترین عوامل آسیبرسان زیستی در محیطهای موزهای، از جمله قارچها، باکتریها، حشرات، جوندگان و سایر آفات، و همچنین شیوههای شناسایی و ارزیابی خطرات ناشی از آنها آشنا خواهند شد.
آموزش روشهای نمونهبرداری، پایش زیستی و ارزیابی شرایط محیطی موزهها از دیگر محورهای این کارگاه است. شرایطی نظیر دما، رطوبت، تهویه، گردوغبار و نحوه نگهداری آثار، ارتباط مستقیمی با فعالیت و گسترش بسیاری از عوامل زیستی دارند و پایش مستمر این متغیرها میتواند زمینه شناسایی زودهنگام خطر و پیشگیری از گسترش آسیبهای زیستی را فراهم کند.
بخش دیگری از این برنامه آموزشی به معرفی راهکارهای کنترل، پیشگیری و مدیریت آلودگیهای زیستی بر پایه اصول حفاظت پیشگیرانه اختصاص دارد. در این رویکرد، تأکید اصلی بر شناسایی و کنترل عوامل خطر پیش از بروز آسیبهای گسترده است؛ رویکردی که میتواند علاوه بر افزایش اثربخشی اقدامات حفاظتی، هزینه و میزان مداخلات مستقیم بر آثار را نیز کاهش دهد.
همچنین نقش و ظرفیت آزمایشگاههای بیولوژی در شناسایی، تشخیص و پایش عوامل تخریب آثار تاریخی و فرهنگی در این کارگاه مورد توجه قرار خواهد گرفت. بهرهگیری از روشهای علمی نمونهبرداری، مطالعات آزمایشگاهی و تکنیکهای تشخیصی، امکان شناخت دقیقتر عوامل آسیبرسان و انتخاب راهکارهای متناسب با نوع اثر و شرایط نگهداری آن را فراهم میسازد.
در ادامه، مطالعات موردی و تجربههای موجود در حوزه حفاظت زیستی موزهها و نیز برخی استانداردها و دستورالعملهای بینالمللی مرتبط با مدیریت عوامل زیستی و حفاظت پیشگیرانه بررسی خواهد شد.
این کارگاه با تدریس پرستو عرفانمنش، پژوهشگر و مسئول آزمایشگاه فرسودگی زیستی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی ـ فرهنگی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری و عضو کارگروه تخصصی زیستفناوری شبکه آزمایشگاهی کشور برگزار میشود.
برگزاری این برنامه آموزشی در دومین کنفرانس بینالمللی موزهها، فرصتی برای تقویت نگاه میانرشتهای در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی و ایجاد پیوند میان دانش زیستشناسی، پژوهشهای آزمایشگاهی و نیازهای عملی موزهها فراهم میکند. همچنین حمایت علمی کارگروه تخصصی زیستفناوری شبکه آزمایشگاهی کشور از این کارگاه، بر اهمیت توسعه و گسترش رویکردهای علمی و بهرهگیری از ظرفیتهای آزمایشگاهی و تخصصی در شناسایی و مدیریت عوامل زیستی مؤثر بر آثار و مجموعههای فرهنگی تأکید دارد.
این کارگاه با تمرکز بر آموزش مبانی و روشهای علمی پایش عوامل زیستی، گامی در مسیر ارتقای دانش تخصصی موزهداران و پژوهشگران و توسعه رویکردهای مبتنی بر حفاظت پیشگیرانه برای صیانت پایدار از میراث فرهنگی خواهد بود.
دومین کنفرانس بینالمللی موزهها ۲۵ شهریورماه ۱۴۰۵برگزار میشود.
