پشت‌صحنه پخش مسابقات فوتبال جام جهانی سال ۲۰۲۶ از شبکه فراتر

جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر ابعاد فنی و رسانه‌ای چه ویژگی‌هایی داشت و چه تصویری از گستره این رویداد به ما می‌دهد؟

همان‌طور که می‌دانید، جام جهانی از مهم‌ترین رویدادهای ورزشی جهان است که هزینه‌های کلانی به همراه دارد و ماه‌ها پیش از آغاز، زیرساخت‌ها و نوآوری‌های متعددی برای آن برنامه‌ریزی می‌شود. در این دوره، برای ارائه خدمات بهینه، ۱۰۰ هزار مایل (معادل ۱۶۱ هزار کیلومتر) فیبر نوری به کار گرفته شد تا داده‌های شبکه‌های مسابقات و پخش پشتیبانی شوند. برای درک بهتر این عدد، باید گفت این میزان فیبر نوری تقریباً معادل چهار برابر محیط کره زمین است. درمجموع، حدود ۱۳ میلیون گیگابایت داده در طول مسابقات به شبکه‌های پخش جهانی منتقل شد و جالب اینکه بیش از یک میلیارد تهدید سایبری نیز با موفقیت خنثی شد. این‌ها آماری است که فیفا برای جام ۲۰۲۶ منتشر کرده و نشان‌دهنده مقیاس بی‌سابقه این رویداد است. حدود ۲۰ میلیارد بازدید ویدئویی در سکوهای مختلف دنیا ثبت شد؛ برای نمونه، مراسم جشن «وایکینگ رو» که نروژی‌ها پس از هر برد اجرا می‌کردند، تنها در تیک‌تاک ۱۷۲ میلیون بازدید داشت. این حرکت نمادین که الهام‌گرفته از فرهنگ وایکینگ‌ها بود، چندین بار تکرار شد. ما بار اول را به دلیل هم‌زمانی با مصاحبه‌های پس از بازی از دست دادیم، اما در دفعات بعدی با هماهنگی، آن را پخش کردیم. به‌طورکلی، مرحله گروهی جام جهانی نشان داد که تأثیر پخش زنده یک رویداد بزرگ، فراتر از خود مسابقات است.

پخش مسابقات با کیفیت UHD و 4K در دیگر کشورهای جهان چگونه انجام شد و شبکه فراتر در مقایسه با شبکه‌های مطرح بین‌المللی چه جایگاهی دارد؟

امسال برای نخستین‌بار، امریکا با توجه به درخواست‌های گسترده برای پخش کامل مسابقات با کیفیت 4K، فقط یک سکوی انگلیسی‌زبان به نام FOX One را به پخش 4K مجهز کرد که مسابقات را به‌صورت زنده و همراه با پخش مجدد کامل، ارائه می‌داد؛ البته این سرویس پولی بود و کاربران برای دریافت آن حدود ۲۰ دلار در ماه پرداخت می‌کردند. یکی دیگر از کشورهای پیشرو در این حوزه، چین بود که موفق شد مسابقات را با هر دو کیفیت 4K و 8K ازطریق شبکه‌های CCTV و Migu پوشش دهد. (سرویس Migu Video نیز پولی بود.) تقریباً در اکثر نقاط دنیا، کیفیت‌های پایین‌تر با دسترسی دیجیتال رایگان در اختیار مخاطبان قرار گرفت. در منطقه خاورمیانه، غیر از شبکه فراتر، یکی از کانال‌های beIN SPORTS نیز پخش HDR-4K دارد که برای علاقه‌مندان به کیفیت بالای HD شناخته‌شده است و پوشش سه‌زبانه (عربی، انگلیسی، فرانسوی) به همراه تحلیل‌های تخصصی ارائه می‌دهد. اما مزیت‌های مهم ما نسبت به این شبکه‌ها در منطقه، پخش به زبان فارسی، پخش زمینی و رایگان بودن آن است.

بخشی از مسابقات از شبکه فراتر پخش نشد. مهم‌ترین دلایل این موضوع چه بود و در جریان مسابقات با چه چالش‌های فنی مواجه شدید؟

در مجموع ۱۶ بازی پخش نشد که ۱۲ مورد آن به دلیل هم‌زمانی رقابت‌ها بود؛ چراکه ما تنها یک کانال 4K در اختیار داریم. از این ۱۲ بازی، ۱۰ مورد هم‌زمان با شبکه سه پخش شدند. در یک مورد نیز به دلیل عدم دریافت سیگنال بازی مورد نظر شبکه سه، ناچار به پخش هم‌زمان با شبکه ورزش شدیم، هرچند اطلاع‌رسانی قبلی انجام شده بود. همچنین در مواردی، هیچ‌کدام از سیگنال‌های دو بازی هم‌زمان دریافت نشد و امکان پخش میسر نبود. لازم به توضیح است که در طول رقابت‌ها، سیگنال‌رسانی با مشکلات متعددی مواجه بود؛ ازجمله فریز شدن تصاویر، جابه‌جایی مکرر بین سیگنال‌ها و گاهی عدم سینک صدا. حتی در چند بازی، سیگنال برای دقایقی به‌کلی قطع شد و نگرانی از عدم امکان ادامه پخش داشتیم که البته پس از حملات سایبری و تروریستی به زیرساخت‌های شبکه، طبیعی بود. درنهایت، پخش فقط چهار بازی به‌طور کامل لغو شد که دو تای آن‌ها، دو بازی نخست مسابقات بودند.

برای مسابقاتی که پخش زنده شدند، چه برنامه‌ای برای تهیه و پخش خلاصه بازی‌ها در نظر گرفته شد؟

تمام بازی‌هایی که سیگنال 4K آن‌ها دریافت و بلافاصله ضبط و خلاصه‌ای ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای از هرکدام تهیه شد. این خلاصه‌ها طبق روال پخش می‌شدند، اما به دلیل ایام سوگواری، پخش آن‌ها متوقف شد و اکنون مجدداً در جدول پخش قرار گرفته‌اند؛ به این شکل که آخر هفته‌ها در دو باکس ۴۵ دقیقه‌ای، ساعت‌های ۱۰:۳۰ و ۱۶:۳۰ پخش می‌شوند. تا لحظه تنظیم این گفت‌وگو، ۶۸ خلاصه بازی روی آنتن رفته است.

بازخورد مخاطبان نسبت به پوشش جام جهانی و کیفیت پخش شبکه فراتر چگونه بود؟

بله، بسیار زیاد. مردم لطف ویژه‌ای به این شبکه دارند و دریافت آن با کیفیت بالا برایشان اهمیت زیادی دارد. همان‌طور که می‌دانید، صداوسیما در جنگ رمضان آسیب‌های جدی دید و در بسیاری از شهرها، حتی تهران، مخاطبان قادر به دریافت شبکه فراتر نبودند. معاونت توسعه و فناوری رسانه تلاش گسترده‌ای کرد تا این مشکلات پیش از جام جهانی برطرف شود. در این مدت، به پیام‌های بی‌شمار مخاطبانی پاسخ دادیم که با راهنمایی همکاران ما در فضای مجازی و اداره‌کل فرستنده‌ها، موفق به دریافت مجدد شبکه شدند و توانستند مسابقات را با بالاترین کیفیت دنبال کنند.

لازم می‌دانم از گروه ورزش فراتر، همکاران واحدهای تأمین، فضای مجازی و به‌ویژه واحد پخش که شبانه‌روز تلاش کردند، تشکر ویژه کنم. همچنین از حمایت‌های بی‌دریغ معاون توسعه و فناوری رسانه، قائم‌مقام معاونت، مدیران کل فرستنده‌های رادیویی و تلویزیونی، ارتباطات زمینی و ماهواره‌ای، فنی پخش و شبکه نسیم صمیمانه قدردانی می‌کنم.

پخش زنده ۱1 هزار و 178 دقیقه‌ای رقابت‌ها در شبکه فراتر

شبکه فراتر درمجموع چند مسابقه جام جهانی را با کیفیت 4K-HDR پوشش داد و این عملیات از نظر حجم و زمان پخش چه ابعادی داشت؟

از مجموع ۱۰۴ مسابقه جام جهانی، رسانه ملی موفق شد ۸۸ بازی ازجمله هر سه دیدار تیم ملی کشورمان را با کیفیت 4K-HDR از آنتن شبکه فراتر پخش کند. هم‌زمان با پخش زمینی، پخش ماهواره‌ای روی ماهواره اکسپرس و همچنین پخش اینترنتی زنده ازطریق سکوهای تلوبیون، سپهر و چند سکوی دیگر نیز انجام شد. مجموع زمان پخش زنده این رقابت‌ها در شبکه فراتر (بدون تحلیل و میزگرد ورزشی) به ۱۱۱۷۸ دقیقه و ۴۳ ثانیه (معادل ۱۸۶ ساعت و ۱۸ دقیقه و ۴۳ ثانیه) رسید. بسیاری از بازی‌ها بیش از ۱۲۰ دقیقه طول کشیدند؛ برای نمونه، دیدار فرانسه و عراق در اوایل تیرماه به دلیل بارندگی شدید حدود دو ساعت متوقف شد که ما تمام صحنه‌ها، ازجمله تصاویر بارش و حتی صاعقه در ورزشگاه را با کیفیت HDR پخش کردیم و مخاطبان از جریان کامل رویداد مطلع شدند.