«های کپی»، تجربهای برای شناخت ارتباط نوستالژیهای سینما و مخاطبان امروز
رضا پورحسین منتقد سینما در یادداشتی به نقد و بررسی فیلم سینمایی «های کپی» ساخته جدید علی اکبر ثقفی پرداخته است.
«های کپی» به کارگردانی علی اکبر ثقفی سال گذشته در سینماهای کشور اکران شد و به تازگی به صورت آنلاین در نمایش خانگی به نمایش در آمده است. این فیلم را میتوان یکی از کمدیهایی دانست که نسبت به جریان رایج شکل گرفته در سینمای کمدی ایران اثر متفاوتی است. فیلمی که قصهاش را در دو زمان روایت میکند؛ ماجرای دو دوست در دهه ۴۰ که این دوستی قدیمی تا زمان حال امتداد پیدا میکند و هر دو شخصیت اصلی فیلم با گذر زمان در موقعیتی متفاوت و البته رویکردی متفاوت نسبت به اتفاقات قرار میگیرند. فیلمساز به شکلی روایت اثرش را پیش میبرد که مخاطب را در قیاس این دو زمان قرار میدهد و بیننده «های کپی» میتواند انسانها، حال و هوای جامعه، روابط اجتماعی و… را در این دو زمان با هم مقایسه کند.
ثقفی در این فیلم از حضور دو بازیگر قدیمی هم بهره برده که یکی از آنها در سالهای پیش از انقلاب چهرهای محبوب و شناختهشده بود و دیگری در سالهای پس از انقلاب به بازیگری شناخته شده تبدیل شد. فیلمساز با بهرهگیری از ویژگیهای آیکونیک بازیگری چون مرتضی عقیلی (که با ظاهر و تیپ شخصیتی مشخصی در سینمای پیش از انقلاب شناخته میشود) مخاطب آشنا با سینمای سالهای دهه ۴۰ را میتواند با خود همراه کند اما در این انتخاب شاید بتوان نادیده گرفتن مخاطب امروزی را یکی از ضعفهای فیلمساز در انتخاب بازیگر دانست. در واقع حضور مرتضی عقیلی به عنوان بازیگری محبوب در سالهای دور سینمای ایران نمیتواند ارتباط حسی و نوستالژیک مطلوبی بین مخاطب امروزی و فیلم برقرار کند و تجربه ساخت و اکران «های کپی» نشان میدهد کهعدم ارتباط ماندگار و مداوم یک بازیگر با جامعه با هر میزان محبوبیتی میتواند در گذر زمان به حتیعدم شناخت او توسط مخاطب امروزی منجر شود و در نتیجه اصلاً مخاطب امروزی نداند که در این فیلم بازیگری قدیمی و محبوب به سینما برگشته است.
با توجه به مضمونی که «های کپی» دارد انتخاب بازیگر مطلوبی داشته، مرتضی عقیلی حتی میتواند شمایل یک جوان را داشته باشد و در نیمه ابتدایی فیلم هم میتوان او را به عنوان یک جوان پذیرفت اما این فیلم در مضمون به نکاتی پرداخته و اشاره دارد که در اکران هم از آن آسیب دیده است. همانطور که جدیدترین اثر ثقفی به از بین رفتن برخی ارزشها و خصلتهای اخلاقی خاص از گذشته در جامعه امروز اشاره دارد در اکران هم ازعدم ارتباط مخاطب امروزی با بازیگری قدیمی آسیب میبیند و در این تجربه هم از بین رفتن یکی دیگر از ویژگیهای سالهای دور جامعه ایرانی را نمایان میکند؛ هر چند که احتمالاً پیشتر بسیاری از سینماگران نظر دیگری داشتند و بازگشت چهرههای محبوب سالهای گذشته سینما را یکی از نکات هیجانانگیز برای مخاطبان پیشبینی میکردند که میتواند فیلم را به موفقیت برساند.
«های کپی» جدیدترین اثر سینمایی علی اکبر ثقفی در سینمای ایران میتواند تجربه ارزشمندی باشد که به فیلمسازان درباره به کار بردن عناصر نوستالژیک سینما نکات مهمی را گوشزد میکند. فیلمی بیادعا و شریف که دغدغههای فیلمسازش را صادقانه به تصویر میکشد اما برای شکلگیری ارتباطش با مخاطب بر خلاف تصور رایج نمیتواند از حضور بازیگران محبوب سالهای دور سینما بهره ببرد.
