انتشار کتاب نظریه صلح گرم
کتاب «صلح گرم؛ نظریهای برای گذار از صلح سرد»، آخرین اثر پژوهشی دکتر علی اکبر علیخانی استاد دانشگاه تهران و نظریهپرداز صلح و حل منازعه منتشر شد.
به گزارش ایلنا، صلح گرم را میتوان یک نظریۀ ایرانی و بومی دانست که متناسب با شرایط ایران و کشورهای مشابه پرداخته شده است.
نویسنده در این کتاب در دو طرفِ یک طیف، دو وضعیت «صلح سرد» و «صلح گرم» را برای جوامع بشری تصویر میکند و به تبیین ویژگیهای هر کدام میپردازد. او سپس تلاش میکند راههای گذارِ جامعه از صلح سرد به صلح گرم را نشان دهد.
وی در مقدمه کتاب مینویسد: «خشونتها و جنگها پدیدههای «خلقالساعه» نیستند بلکه در طول زمان زمینههای بروز و ظهور و مؤلفههای شکلدهندهی آنها به تدریج و اندکاندک پدید میآیند. وقتی این مؤلفهها از یک حدی قویتر و تعداد آنها بیشتر شود وضعیتی پدید میآوَرَد که آن را «صلح سرد» نامیدهایم که هم علت انواع خشونت و عقبماندگی است و هم میتواند به جنگ منجر شود.
وضعیت «صلح سرد»؛ ابتدا اقتصاد، آموزش، تربیت، اعتقادات و خانواده را ویران میکند و در پی آن «اخلاق» و سرمایۀ اجتماعی به افول میگراید. چنین جامعهای کمتر روی آسایش، آرامش و سعادت را خواهد دید. در مقابلِ «صلح سرد»، وضعیتِ «صلح گرم» قرار دارد که در ادامۀ طیف از کم تا زیاد وضعیتی مطلوب است».
«صلح گرم» نظریهای است که با تمرکز بر علل و عوامل داخلی با رویکرد سیاسی، درصدد برآمده وضعیت جوامع را از نظر میزان و کیفیتِ صلح نشان دهد. در یک طرف وضعیت «صلح سرد» قرار دارد که بسیاری از «خشونتهای بیصدا» در آن دیده میشود و هم مرز با خشونتهای آشکار است و در طرفِ دیگر وضعیت «صلح گرم» واقع شده است.
هر کدام از این دو وضعیت، ویژگیها و پیامدهای علّی خاص خودشان را در تمامی ابعاد از جمله زندگی مردم و رشد و توسعهی کشور دارند و جامعه روی یک طیف به هر سمتی حرکت کند پیامدها به ضرر طرف دیگر خواهد بود.
مسئلهی اصلیِ «نظریهی صلح گرم» این است که وضعیت جاریِ جوامعِ دارای «صلح سرد» را به عنوان جوامع هدف بشناسد، در مرحله بعد وضعیت «صلح گرم» را که یک شرایط مطلوبِ دست یافتنی است تصویر کند و در مرحلهی سوم در جهت گذار از وضعیت «صلح سرد» به وضعیت «صلح گرم»؛ مبانی، اصول و راهبردهایی ارائه دهد.
پرسش اصلیِ که نویسنده در این تحقیق در پی پاسخ به آن برآمده این است که «صلح سرد» به عنوان یک وضعیت نامطلوب و «صلح گرم» به عنوان یک وضعیت مطلوبِ ممکن، دارای چه علل، ویژگیها و پیامدهایی هستند و چگونه میتوان از «صلح سرد» به «صلح گرم» گذر و آن را نهادینه کرد؟
این استاد دانشگاه تهران که دبیرخانه دائمی همایش بین المللی صلح و حل منازعه را نیز از سال ۱۳۹۷ در دانشگاه تهران بنیانگذاری کرده، کتاب «نظریه صلح گرم» را در سه بخشِ کلی تدوین کرده و هر بخش دارای سه فصل است.
فهرست اجمالی این اثر عبارت است از:
مقدمه
بخش اول: صلح سرد؛ نظامی مفهومی، کارکردها، مبانی و پیامدها
فصل اول: شبکه معنایی و مفهومی صلح سرد
فصل دوم: بنیانهای فکری، فرهنگی و شخصیتی صلح سرد
فصل سوم: تأثیرها و پیامهای علی صلح سرد
بخش دوم: صلح گرم؛ نظام مفهومی، کارکردها، مبانی و پیامدها
فصل اول: شبکه معنایی و مفهومی صلح گرم
فصل دوم: بنیانهای معرفتی، فرهنگی و شخصیتی صلح گرم
فصل سوم: تأثیرها و پیامدهای علی صلح گرم
بخش سوم: گذار از صلح سرد به صلح گرم؛ مبانی، اصول و راهبردها
فصل اول: مبانی گذار به صلح گرم
فصل دوم: اصول گذار به صلح گرم
فصل سوم: راهبردهای گذار به صلح گرم
به مثابه نتیجه؛ الگوی گذار از صلح سرد به صلح گرم
پیوستها
نویسنده بحثی نیز در باب مرجع محققکنندهی وضعیتِ مطلوب و مرجع تشخیصدهنده وضعیت صلح گرم و سرد مطرح میکند و در ادامه یک الگوی نموداری برای گذار از صلح سرد به صلح گرم ترسیم کرده است.
کتاب در پایان دارای پنج پیوست است که بارها در داخل متن کتاب به آنها ارجاع داده شده است:
پیوست نخست متن کوتاهی در توصیف «تعصب» است.
پیوست دوم شامل رتبهبندی سرمایه گذاریِ تحقیق و توسعه در کشورهای مختلف جهان و سرانه تولید ناخالص داخلی است.
پیوست سوم رتبهبندی شفافیت و شخص اداراک فساد در کشورهای مختلف جهان است.
پیوست چهارم رتبهبندی جهانیِ فساد در کشورهای مختلف را در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد و سی کشور دارای کمترین و بیشترین فساد را روی نمودار آورده است.
پیوست پنجم رتبهبندی جهانی رفاه را در کشورهای مختلف جهان در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد و سی کشور دارای بیشترین رفاه را روی نمودار آورده است.
کتاب «صلح گرم؛ نظریهای برای گذار از صلح سرد» توسط مؤسسه نشر نگاه معاصر در ۵۸۰ صفحه منتشر شده و در دسترس علاقمندان قرار دارد.