میرطاهر در گفت‌وگو با ایلنا:
احتمال توافق میان ایران و آمریکا کم‌تر و خطر اقدام نظامی افزایش یافته است
کارشناس مسائل بین‌الملل، با اشاره به اختلافات ایران و آمریکا بر سر پرونده هسته‌ای و تنگه هرمز، گفت: فاصله مواضع دو کشور همچنان زیاد است و با توجه به تداوم اختلافات و فراتر رفتن مطالبات واشنگتن از موضوع هسته‌ای، چشم‌انداز دستیابی به توافق کاهش یافته و احتمال اقدام نظامی دوباره آمریکا و اسرائیل علیه ایران افزایش پیدا کرده است.
رضا میرطاهر، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره اختلاف ایران و آمریکا بر سر اولویت پرونده هسته‌ای یا بازگشایی تنگه هرمز، اظهار کرد: به نظر می‌رسد با توجه به اظهارات مقامات ایرانی و آمریکایی، نقطه اختلاف کنونی دو کشور درباره اولویت‌های هر یک از طرفین است. برای ایران، مسئله رفع محاصره دریایی و هوایی اولویت زیادی دارد، در حالی که برای آمریکا، دستیابی به یک توافق جامع، به‌ویژه در زمینه هسته‌ای، از اولویت بالایی برخوردار است.
وی افزود: کلیدواژه اظهارات مقامات آمریکایی، از ترامپ تا هگست و روبیو و دیگران، این است که آن‌ها مدعی هستند ایران باید در زمینه هسته‌ای تضمین‌هایی ارائه دهد یا اقداماتی انجام دهد که نشان دهد ایران به‌هیچ‌عنوان و در هیچ زمانی به سلاح هسته‌ای دست پیدا نخواهد کرد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: البته این مسئله با توجه به مواضع متناقض دولت آمریکا حائز اهمیت است. ترامپ بارها ادعا کرده که توان هسته‌ای ایران را کاملاً نابود کرده است. اگر این ادعا درست باشد، اینکه مجدداً تأکید می‌کنند ایران نباید توان هسته‌ای داشته باشد یا باید اقدامات مشخصی در این زمینه انجام دهد، واقعاً جای سؤال دارد.
میرطاهر تصریح کرد: به هر حال، برای ترامپ مسلماً بهترین خبر این خواهد بود که ایران همه مفاد خواسته‌های او را بپذیرد. من فکر می‌کنم خواسته‌های آمریکایی‌ها از ایران عملاً بسیار فراتر از درخواست‌ها در زمینه موضوع هسته‌ای است. طبیعتاً ترامپ از دیدگاه خودش مدعی است که ایران هیچ برگ برنده‌ای در اختیار ندارد. او همچنین مدعی شده که آمریکا در جنگ علیه ایران کاملاً پیروز شده و کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد.
وی گفت: اگر این مؤلفه‌ها را در نظر بگیریم، از دیدگاه ترامپ، خواسته او تسلیم بی‌قیدوشرط ایران و پذیرش همه خواسته‌های آمریکاست. این خواسته‌ها در وهله نخست به موضوع هسته‌ای، اعم از مواد، تأسیسات، زیرساخت‌ها و فناوری هسته‌ای، برمی‌گردد. در وهله دوم، به احتمال بسیار زیاد، بحث موشکی و توانمندی‌های موشکی و پهپادی ایران مطرح است و در وهله سوم، سیاست منطقه‌ای ایران، نیروهای هم‌پیمان منطقه‌ای و قطع حمایت ایران از محور مقاومت در منطقه قرار دارد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به مواضع طرف ایرانی اظهار کرد: از سوی دیگر، سرلشکر رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در مصاحبه اخیر خود اعلام کرده است که آمریکایی‌ها در پیامی که به ایران داده‌اند، برخی از شروط هفت‌گانه ایران را پذیرفته‌اند، در حالی که ایران خواهان پذیرش همه آن‌هاست.
میرطاهر با بیان اینکه چشم‌انداز دستیابی به توافق در شرایط کنونی چندان امیدوارکننده نیست، افزود: در حال حاضر، با توجه به فاصله بسیار زیاد مواضع دو طرف، احتمال دستیابی به توافق کم یا اندک است. در مقابل، به نظر من احتمال اقدام نظامی ترامپ و رژیم صهیونیستی علیه ایران افزایش پیدا کرده است.
وی ادامه داد: آمریکا و رژیم صهیونیستی با یک مهلت مشخص نیز مواجه هستند. برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، انتخابات اواخر اکتبر ۲۰۲۶ مسئله‌ای حیاتی است. تجربه نشان داده است که نتانیاهو بدون دست زدن به یک ماجراجویی خارجی، احتمال چندانی برای پیروزی در انتخابات، به‌ویژه انتخابات پیش رو، نخواهد داشت. بنابراین، این احتمال وجود دارد که رژیم صهیونیستی بخواهد با انجام نوعی ماجراجویی نظامی علیه ایران، میزان محبوبیت نتانیاهو را در داخل اسرائیل افزایش دهد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به فشارهای ناشی از تداوم انسداد تنگه هرمز بر آمریکا، اظهار کرد: از سوی دیگر، مسئله این است که با توجه به بن‌بست کنونی و فشارهای فزاینده ایران برای تداوم انسداد تنگه هرمز و ممانعت از تردد نفتکش‌ها و کشتی‌ها از این آبراه راهبردی، آمریکا تا چه زمانی می‌تواند این وضعیت را تحمل کند؟
وی افزود: به هر حال، این وضعیت موجب افزایش قابل توجه قیمت حامل‌های سوختی، به‌ویژه بنزین و گازوئیل، در جهان از جمله در آمریکا شده است. تداوم این شرایط تا زمان برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر ۲۰۲۶، مسلماً احتمال شکست جمهوری‌خواهان در این انتخابات را به‌شدت افزایش خواهد داد.
میرطاهر ادامه داد: باید دید آیا ترامپ برای معکوس کردن این روند، حاضر است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای دست به یک ماجراجویی نظامی بزند یا اینکه این اقدام را به فاصله میان برگزاری انتخابات نوامبر ۲۰۲۶ تا آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه ۲۰۲۷، یعنی حدود دو ماه، موکول خواهد کرد.
وی خاطرنشان کرد: پیش‌بینی این مسئله از هم‌اکنون دشوار است، اما نکته‌ای که قابل انکار نیست، افزایش احتمال ماجراجویی نظامی جدید از سوی آمریکا در برهه کنونی و همچنین پس از انتخابات میان‌دوره‌ای است.
میرطاهر با تأکید بر افزایش احتمال اقدام نظامی علیه ایران اظهار کرد: به نظر من، احتمال این ماجراجویی به‌شدت بالاست. این اقدام می‌تواند با حمله ابتدایی رژیم صهیونیستی علیه ایران آغاز شود و سپس آمریکا با آن همراهی کند؛ یا اینکه آمریکایی‌ها خودشان اقدام نظامی را شروع کنند و رژیم صهیونیستی هم با آن همراه شود. شواهد و گزارش‌ها، دست‌کم در برهه کنونی، نشان می‌دهد که پنتاگون و سنتکام طرح‌های عملیاتی برای حملات بسیار گسترده علیه ایران آماده کرده‌اند.
وی در پاسخ به این پرسش که باتوجه به مواضع چین و روسیه درباره ایران آیا می‌توان از ظرفیت روسیه و چین برای ایجاد بازدارندگی در برابر آمریکا استفاده کرد یا منافع مستقل مسکو و پکن مانع از اتکا به این دو کشور می‌شود، گفت: به نظر من، توقع و انتظاری که ایران از روسیه و چین دارد، باید منطقی باشد. این دو کشور به ویژه چین به‌هیچ‌عنوان حاضر نیستند به خاطر ایران با آمریکا وارد تقابل شوند، اما در عین حال، در راستای منافع راهبردی خود خواهان آن هستند که ایران همچنان توان مقاومت در برابر آمریکا را داشته باشد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل افزود: با توجه به این رویکرد، اقداماتی مانند کمک‌های اطلاعاتی، از جمله ارائه تصاویر بسیار دقیق از پایگاه‌های آمریکایی در منطقه، همچنین کمک‌های لجستیکی و تسلیحاتی امکان‌پذیر است، اما اینکه این دو کشور بخواهند به همراه ایران علیه آمریکا اقدام نظامی انجام دهند، پاسخ منفی است.
میرطاهر ادامه داد: با این حال، در شرایط کنونی که ایران به شکلی بی‌سابقه در ۵۰ سال اخیر تحت فشار همه‌جانبه آمریکا، از جمله محاصره دریایی و هوایی و احتمالاً در آینده زمینی، قرار گرفته و صادرات نفتی آن به‌شدت محدود شده و از سوی دیگر واردات نیز با محدودیت‌های جدی مواجه است، ایران باید در این برهه از هرگونه کمکی، از هر منبعی که امکان‌پذیر باشد، استقبال کند.
وی در ادامه، درباره پیشنهاد احتمالی روسیه برای میانجیگری در موضوع انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران و اظهارات مطرح‌شده درباره گفت‌وگوهای پوتین در این زمینه، اظهار کرد: تلاش‌های زیادی برای میانجیگری از سوی روسیه صورت گرفته و همواره یکی از پیشنهادهای ثابت روس ها چه در گذشته و چه اکنون این است که برای تضمین عدم گسترش تسلیحات هسته‌ای در ایران اورانیوم ۶۰ درصدی که ایران در اختیار دارد و حدود ۴۰۰ کیلوگرم بوده و الان ما نمی‌دانیم چه وضعیتی دارد به صورت امانت به روسیه سپرده شود. به نظر من، یکی از پیشنهادهای روسیه همین موضوع بوده و خواهد بود.
این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: مسئله این است که آیا آمریکایی‌ها چنین پیشنهادی را خواهند پذیرفت یا خیر. متأسفانه مشکل کنونی این است که از دیدگاه ترامپ، آمریکا پیروز کامل جنگ بوده و ایران به‌عنوان طرف بازنده باید به تمام خواسته‌های آمریکا تن بدهد. این مسئله طبیعتاً به معنای تسلیم ایران و پذیرش همه شرایط آمریکا، از موضوع هسته‌ای تا سایر مسائل، است؛ در حالی که ایران هیچ‌گاه چنین وضعیتی و چنین خواسته‌ای را نخواهد پذیرفت. بنابراین، هرگونه میانجیگری باید به نظر من بر نزدیک کردن خواسته‌های متقابل ایران و آمریکا و رسیدن به سطحی از تعادل منطقی میان این خواسته‌ها مبتنی باشد.
