میرکوشش در گفتوگو با ایلنا:
نمیتوان به پیشرفت مذاکرات درجه دو دلخوش بود/ هیچ کشوری بدون مردم، نمیتواند مذاکرهای برای پیشبرد منافعش داشته باشد
کشورهای منطقه دلشان برای ایران نمیسوزد
یک تحلیلگر مسائل خاورمیانه درباره اظهارات اخیر دبیر شعام مبنی بر پیشرفت مذاکرات گفت: نمیتوان به این حرفها دل خوش بود و تا زمانی که مذاکراتی رودررو، شاید بدون قید و با در نظر گرفتن منافع طرفین بین ایران و آمریکا اتفاق نیفتد، نمیتوان به آن اتکا کرد. هیچ کشوری و نظامی بدون مردم، نمیتواند مذاکرهای برای پیشبرد اهداف و منافعش داشته باشد.
امیرهوشنگ میرکوشش پژوهشگر ارشد در پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، درباره ارزیابی خود از سفر وزیر امور خارجه قطر به ایران و احتمال ارسال پیام از سوی آمریکا به ایران گفت: قطر همواره نقش میانجیگر و میانجیگری را بر عهده داشته است؛ چه در معادلات و مسائل منطقه، برای مثال غزه، و چه در موضوعاتی مانند روابط ایران با آمریکا، یا زمانی که ایران و عربستان در تنش بودند.
کشورهای منطقه از ترس آسیب دیدن وارد میانجگری میان ایران و آمریکا شدند
وی ادامه داد: شرایط منطقه بهسمت وضعیتی غیرقابل بازگشت در حال حرکت است. در چنین شرایطی، کشورهایی در منطقه منافع دارند، مانند ترکیه، قطر و عربستان و یکی از اقداماتی که میتوانند انجام دهند این است که برای جلوگیری از وقوع جنگ فراگیر در منطقه وارد میانجیگری شوند؛ چرا که در صورت وقوع چنین جنگی، این کشورها آسیب خواهند دید. به همین دلیل است که وارد فرآیند میانجیگری میشوند.
مذاکراتی که با رد و بدل کردن پیام باشد، درجه دوم محسوب میشود
این تحلیلگر مسائل منطقه در تشریح دلایل سفر وزیر امور خارجه قطر به تهران توضیح داد: به نظر من این رفتوآمدها حامل پیامهاست؛ پیامهایی که به نوعی مذاکرات درجه دو محسوب میشود. مشکل اصلی آمریکا این است که تاکنون مستقیم و بدون واسطه مذاکره نکردهاند و در حقیقت این کشورهای منطقه بودهاند که پیامها را منتقل کردهاند. زمانی عمان بود، سپس ترکیه و عربستان و دیگران بودند که پیامها را برده و آوردهاند.
کشورهای منطقه دلشان برای ایران نمیسوزد
میرکوشش افزود: به هر حال مسائلی در منطقه مطرح است و احتمال جنگ فراگیر وجود دارد. به نظر من کشورهایی که بهدنبال میانجیگری هستند، امنیت و منافع خودشان را در نظر دارند، آنها دلشان برای ایران نسوخته است. اگر شرایط منطقه جنگی شود، احتمال اینکه این کشورها نیز آسیب ببینند زیاد است؛ مانند زمانی که آرامکو آسیب دید.
نمی توان به پیشرفت مذاکرات دلخوش بود
این کارشناس سیاست خارجی ایران درباره توییت اخیر علی لاریجانی مبنی بر اینکه مذاکرات در حال پیشرفت است، تصریح کرد: نمیتوان به این حرفها دل خوش بود و تا زمانی که مذاکراتی رودررو، شاید بدون قید و شرط و با در نظر گرفتن منافع طرفین بین ایران و آمریکا اتفاق نیفتد، نمیتوان به آن اتکا کرد. کشورهایی که از نظر تاریخی نقش دارند، مثل قطر همان کشورهایی هستند که تا الان ارتباط خوبی با ایران داشتهاند، عمان هم ارتباطی قدیمی در این موضوعات میان ایران و آمریکا داشته است.
یک ایران تضعیف شده مطبوع طبع کشورهای منطقه است
این پژوهشگر خاورمیانه در پاسخ به این سوال که آیا میتوان به مخالفت اعراب با حمله نظامی آمریکا به ایران اعتماد کرد یا ممکن است در مقطعی حساس تغییر موضع دهند و با آمریکا همراه شوند، عنوان کرد: نظرات اعمالی با نظرات اعلامی فرق میکند، از این جهت که ممکن است اعلام کنند همه مخالف درگیری و جنگ هستند و مسائل امنیتی را در نظر دارند اما در عمل رفتار دیگری داشته باشند. به هر حال، برای آنها ایرانِ ضعیفشده بهتر است. اگر ایرانی که پتانسیل اقتصادی دارد، قدرت منطقه شود و نبض منطقه را در دست گیرد، سایر کشورهای منطقه در رده دوم قرار خواند گرفت.
باید از پتانسیلهای خود استفاده میکردیم
میرکوشش اضافه کرد: متأسفانه ما در سالهای گذشته به سمت استفاده از پتانسیلهای خودمان نرفتهایم؛ با این میزان سواحل طولانی که داریم و بسیار بیشتر از تکتک این کشورهاست، میتوانستیم هاب اقتصادی منطقه شویم و از این منظر منافع ملی بهشدت تأمین میشد و این کشورهای دیگر از نظر اهمیت در درجه دوم قرار میگرفتند. نمیشود روی حرفهای کشورهای منطقه حساب کرد. ممکن است از نظر امنیتی صحبتهایی کنند اما در خفا آنچه که اعمال میکنند خواست یک ایران تضعیف شده است و در این موضوع تردیدی نیست.
اگر ترکیه بتواند مسائل ایران و آمریکا را حل کند، دست بالا را در مسائل منطقهای پیدا میکند
وی در رابطه با ادعای برخی رسانهها مبنی بر پیشنهاد انتقال ۴۰۰ کیلو اورانیوم غنی شده ایران به ترکیه که از غنای بالا برخوردار است، اظهار کرد: ترکیه هم در میانجیگریهای منطقهای سابقه دارد و همواره نقش میانجی منطقه را داشته است. اما ترکیه هم به هر صورت منافع خودش را نگاه میکند و همیشه رقیب ایران بوده است؛ در این شک نکنید. ترکیه مانند عربستان رقیب منطقهای ایران است و از این منظر، ایرانِ قوی و ایرانی را که در منطقه دست بالا را داشته باشد، برنمیتابد. اینکه ترکیه میانجیگری میکند، ممکن است به دو دلیل باشد؛ یا از منظر منافع خودش است یا از منظر اینکه به عنوان یک کشور برتر در منطقه مطرح شود؛ زیرا اگر ترکیه بتواند مسائل ایران و آمریکا را حل کند، دست بالا را در مسائل منطقهای پیدا میکند.
نمیتوان روی حرف ترامپ حساب کرد
این کارشناس روابط بینالملل با بیان اینکه اگر اورانیوم غنیشده ایران به ترکیه تحویل داده شود، حتماً بدون بازگشت خواهد بود، گفت: چه فرقی میکند که این اورانیوم دست روسیه باشد یا دست ترکیه؟ در هر صورت ایران دسترسی به آن نخواهد داشت. اما اینکه ترامپ تا چه حد به میانجیگری ترکیه اهمیت میدهد، به نظر من با توجه به خصلت بیزینسمن بودنش، روحیه معاملهگری و در عین حال غیرقابل پیشبینی بودنش، نمیتوانیم حساب کنیم که به ترکیه بیاید، مذاکره کند و همهچیز تمام شود.
هیچ ضمانتی وجود ندارد که آمریکا بیخیال درگیری نظامی با ایران شود
وی با تاکید بر اینکه در مسائل میان ایران و ایالت متحده احتمالات زیادی وجود دارد، بیان کرد: ترامپ از منظر همان مسئله غافلگیری ممکن است دست به اقداماتی غیرمنتظره بزند. اگر دفعه پیش یادتان باشد، مذاکره در جریان بود و همه دنبال مذاکره بودند که ناگهان جنگ ۱۲ روزه اتفاق افتاد. اینکه ایران اورانیوم غنیشده را به ترکیه بدهد، زیاد فرقی نمیکند، سوال اینجاست که در مقابل، آمریکا به ایران چه خواهد داد؟ آیا دست از جنگ برمیدارد؟ هیچ ضمانتی وجود ندارد.
حجم حضور نیروهای نظامی آمریکا در منطقه بی سابقه است
میرکوشش با اشاره به نیروی عظیمی که آمریکا وارد منطقه کرده است، یادآور شد: نیروهای آمریکا در منطقه بسیار بیشتر از زمان جنگ عراق و کویت و حتی بیشتر از زمان اشغال عراق است. شاید این تجمیع نیروهای آمریکایی در منطقه بعد از جنگ جهانی دوم برای اولین رخ می دهد و این همه تجمیع نیرو و تجهیزات، آن هم انواع و اقسام تجهیزات و اقدامات نظامی سری در نوع خود تازگی دارد و حتی ممکن است سلاح های نوظهور نیز به همراه داشته باشند که بخواهند در این منطقه آزمایش و تست کنند.
سیاستگذارهای ما مردم را در نظر بگیرند
وی خاطرنشان کرد: زیاد نباید روی میانجیگری کشورها تکیه کرد. اگر واقعاً سیاستگذارهای ما به سمت منافع ملی ایران حرکت کنند، باید به داخل توجه کنند، یعنی مردم را در نظر بگیرند. هیچ کشوری و نظامی بدون مردم، نمیتواند مذاکرهای برای پیشبرد اهداف و منافعش داشته باشد.
