جنگ ناگزیر ترکیه و اسرائیل؟ / تلآویو به زودی با چالشی خطرناکتر از ایران روبرو خواهد شد
یک کارشناس ارشد مطالعات اسرائیل گفت: ترکیه رهبری نیروهای سنی و به ویژه اخوانی منطقه برای مقابله با اسرائیل را در دست گرفته و از حماس، سوریه و قطر حمایت می کند. ترکیه برخلاف ایران موقعیت بین المللی موثری دارد و همه اینها موجب نگرانی اسرائیل است. از نظر این عده در اسرائیل ترکیه به زودی به چالشی خطرناکتر از جمهوری اسلامی بدل خواهد شد.
نشست ناتو در سایه بی اعتمادی اروپا به ترامپ در آنکارا به پایان رسید. یکی از تحولات مهم این نشست کارت سبز ترامپ به اردوغان برای فروش اف۳۵ به ترکیه و لغو تحریمهای کاتسا بود. این هدیه آمریکایی به ترکیه در سایه جنگ ایران و آمریکا از آنجایی حائز اهمیت است که تنها اسرائیل در منطقه با در اختیار داشتن این جنگندههای رادار گریز برتری هوایی در منطقه را حفظ کرده است.
از سوی دیگر ترکیه و شخص اردوغان در روزها و هفته های اخیر مکررا از سوی مقامات اسرائیل و شخص نتانیاهو مورد تهدید قرار گرفتهاند. نتانیاهو می گوید اردوغان به دنبال احیای امپراطوری عثمانی است و از سوی دیگر ترکیه می گوید اسرائیل به دنبال طرح اسرائیل بزرگ است. اما اختلاف این دو از آنجایی شدت گرفت که کنست اسرائیل نسل کشی ارامنه از سوی امپراطوری عثمانی را به رسمیت شناخت. اسرائیلی ها مدعی شدند که ترکیه ما را به نسل کشی متهم کرده است و در ازای پاسخ به ترکیه این قانون را در کنست تصویب کردند. حالا تنش میان این دو بالا گرفته است تا جایی که ناظران معتقدند که احتمالا ترکیه کشور بعدی است که مورد حملات اسرائیل واقع خواهد شد.
در همین باره با سیدهادی برهانی استاد دانشگاه تهران و کارشناس مطالعات اسرائیل پرسیدیم او به خبرآنلاین گفت: چشم انداز نخبگان اسرائیل این است که جمهوری اسلامی آن چنان در محاصره مشکلات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، امنیتی و بین المللی قرار گرفته است که نمی تواند به شکل گذشته علیه اسرائیل نقش آفرینی کند. از نظر این استراتژیستها ترکیه نیرویی است که فاقد این مشکلات است و به زودی به خطری بالقوه برای اسرائیل تبدیل می شود چرا که این کشور و حزب عدالت توسعه به رهبری اردوغان خواستگاه اخوانها در منطقه است. هرچند که ترکیه تمایلی به جنگ ندارد اما تشدید تنش میان دو طرف جدی است.
این کارشناس ارشد اسرائیل در پایان مصاحبه به دیدار نتانیاهو و ترامپ هم پرداخت و گفت که این دیدار برای ایران نتیجه خوبی نخواهد داشت و در نهایت ایران به دلیل فقدان نمایندگی در آمریکا و به دلیل فقدان ارتباط دو کشور ناچار است بنشیند و تاثیرگذاری اسرائیل را تماشا کند.
در ادامه مشروح گفتگوی با سیدهادی برهانی را میخوانیم:
ترکیه تمایلی برای ورود به جنگ ندارد
*** ترامپ در سفر به ترکیه برای شرکت در اجلاس ناتو ادعا کرد که اردوغان به خاطر من از حمله به اسرائیل صرف نظر کرده است تحلیل شما چیست؟
این اظهارات را باید بیشتر در چارچوب ادعاهای بزرگ و جاه طلبانه ترامپ ارزیابی کرد. او میخواهد همه تحولات مهم عالم را به خودش نسبت دهد و ثابت کند که همه مدیون تلاشها و ابتکارات او هستند.
در همین چارچوب گفته اگر تلاش او نبود ترکیه در جنگ با اسرائیل در کنار ایران قرار می گرفت. اگرچه روابط آنکارا و تل آویو بدتر از هر زمان دیگری است و بشدت متشنج است و نتانیاهو و اردوغان به دشمنان اصلی یکدیگر تبدیل شده و مرتب یکدیگر را مورد انتقاد و حمله قرار می دهند اما تحلیلهای واقع بینانه موید اراده ترکیه برای ورود در جنگ نبوده است که آقای ترامپ بخواهد این تصمیم را تغییر دهد.
از دیدگاه عدهای در اسرائیل ترکیه به زودی به چالشی خطرناکتر از جمهوری اسلامی بدل خواهد شد
*** بااینحال رقبای نتانیاهو از جمله بنت رسما ترکیه را تهدید میکنند که هدف بعدی حملات اسرائیل هستند، ضمن اینکه خود نتانیاهو هم چند روز پیش رسما اردوغان را تهدید کرد. نظر شما در اینباره چیست؟
صدای مقامات و نخبگان اسرائیل سالهاست علیه ترکیه بلند شده اما اینک به اوج رسیده است. این امر تنها یک نبرد تبلیغاتی و گفتمانی نیست بلکه ریشههای راهبردی دارد.
استراتژیستهای بیشتری امروزه ترکیه را مشکل اصلی فردای اسرائیل در خاورمیانه میدانند. از چشم انداز این دسته چالش جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومتش (که زمانی بزرگترین تهدید اسرائیل بود) در حال افول است. محور مقاومت در منطقه در معرض فروپاشی قرار گرفته است. اسد در سوریه سرنگون شده است. حزب الله لبنان تحت فشار شدیدی است و ایران هم توان اقتصادی و ژئوپولیتیکی حمایت از محور مقاومت به شکل سابق را ندارد.
از این نظر جمهوری اسلامی آن چنان در محاصره مشکلات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، امنیتی و بین المللی قرار گرفته است که نمی تواند به شکل گذشته علیه اسرائیل نقش آفرینی کند. از نظر این استراتژیستها ترکیه نیرویی است که فاقد این مشکلات است. علاوه بر این بیش از ۹۰ درصد افکار عمومی در ترکیه از مقابله با اسرائیل حمایت می کنند. اقتصاد ترکیه سرپاست. کشور مشکلات تحریم بین المللی و … ندارد. ترکیه رهبری نیروهای سنی و به ویژه اخوانی منطقه برای مقابله با اسرائیل را در دست گرفته و از حماس، سوریه و قطر حمایت می کند. ترکیه برخلاف ایران موقعیت بین المللی موثری دارد و همه اینها موجب نگرانی اسرائیل است. از نظر این عده در اسرائیل ترکیه به زودی به چالشی خطرناکتر از جمهوری اسلامی بدل خواهد شد.
ترکیه و قطر نشان دادند که اگر بازی درستی سامان داده شود می توان لابی اسرائیل را شکست داد
*** با وجود اینکه نتانیاهو از زمان اغاز دولت دوم و حتی دولت اول ترامپ بسیار تلاش کرده است که اف ۳۵ آمریکا به اردوغان نرسد ظاهرا موفق نشده و ترامپ در نشست ناتو گفت که اردوغان اف ۳۵ را خواهد گرفت. نظر شما چیست؟
اسرائیل به ویژه از طریق لابی یهودی نفوذ بسیاری در آمریکا دارد اما این نفوذ و تاثیرگذاری قطعی و مسلم نیست. لابی یهودی و طرفداران اسرائیل تلاش میکنند از این لابی تصویر یک قدرقدرت شکست ناپذیر بسازند تا همه بازیگران دست از رقابت یا مخالفت با آن بردارند و با آن همراهی و همکاری کنند اما این تصویر واقع بینانه نیست و محصول تصویرسازی صهیونیستی است.
ترکیه، قطر و طرفهای مختلف نشان دادند که اگر بازی درستی سامان داده شود می توان لابی اسرائیل را شکست داد و نمونه تحویل اف ۳۵ به ترکیه یکی از موارد این واقعیت است. ترکیه و شخص اردوغان در روابطش با آمریکا و شخص ترامپ موفق عمل کرده است و توانسته اعتماد ترامپ را جلب کند. این اعتماد دستاوردهای متعددی برای ترکیه داشته است که موضوع اف ۳۵ یک نمونه آن بشمار می آید.
بیاعتمادی آمریکا به اسرائیل فرصت خوبی برای استفاده کشورهای اسلامی و ترکیه فراهم کرده است
*** برخی ناظران از امتیاز های زیاد ترامپ به اردوغان اینگونه تعبیر کرده اند که ترامپ قصد دارد اسرائیل را تحت فشار قرار دهد. اگر این نظر درست نیست شما چه چیز را محتمل می دانید؟ لغو تحریم های کاتسا و فروش اف ۳۵ انهم با انهمه مخالفت چه پیامی دارد؟ ایا ترامپ امتیاز سنگینی در منطقه از اردوغان میخواهد؟
یکی از اشتباهات راهبردی در فهم مسئله فلسطین و اسرائیل یکی دانستن آمریکا و اسرائیل است. باز این حامیان اسرائیل هستند که مروج این تصویر هستند. اما واقعیت چیز دیگری است. منافع آمریکا و اسرائیل در منطقه متفاوت است. البته لابی اسرائیل تلاش می کند آمریکا را در خاورمیانه به سوی منافع اسرائیل بکشاند و در موارد بسیاری در این کار موفق بوده است اما یکی بودن منافع این دو هیچ پایه علمی و واقعی ندارد.
در شرایط حاضر اختلاف میان آمریکا و اسرائیل جدیتر شده است. احتمالا علت اصلی این اختلاف گمراه کردن دستگاه تصمیم گیری در آمریکا از سوی اسرائیل است. اسرائیل چشم انداز زیبایی از حمله به ایران برای آمریکا و ترامپ ترسیم کرد و توانست تصمیم گیران آمریکایی را برای یک حمله نظامی فریب دهد. این امر به بی اعتمادی هیات حاکمه آمریکا و ترامپ به اسرائیل دامن زده است. این امر فرصت خوبی برای استفاده کشورهای اسلامی فراهم کرده است. ترکیه در حال استفاده از این فرصت است. این فرصت برای سایر کشورهای منطقه و ایران نیز وجود دارد و می تواند دستاوردهای خوبی برای ایران و کشورهای منطقه در بر داشته باشد.
واقعیت ژئوپولیتیکی نقطه ضعف کشندهای برای اسرائیل است
*** یک خبری که روز گذشته رسانه های اسرائیل فاش کردند این بود که عربستان و قطر تجهیزات نظامی برای شناسایی پهپاد از اسرائیل دریافت کرده اند. تحلیل شما از این خبر چیست با توجه به اینکه ترامپ مدعی شده بود که پس از توافق نهایی با ایران توافق ابراهیم با دیکر کشورهای عربی اجرا می شود..
یک محور مهم در دیپلماسی منطقه ای اسرائیل تولید روایت به نفع روابط اسرائیل و کشورهای منطقه است. اسرائیل در خاورمیانه منزوی و تنهاست. اسرائیل در دریایی زندگی می کند که تماما عربی و اسلامی است. این واقعیت ژئوپولیتیکی نقطه ضعف کشندهای برای اسرائیل است. اگر تمام دنیا اسرائیل را به رسمیت بشناسد اما همسایگان و کشورهای منطقه خاورمیانه آن را به رسمیت نشناسند اسرائیل نمیتواند احساس امنیت کند و موجودیت آن در جهان زیر سوال است.
اسرائیل تلاش میکند این ضعف را از طریق تولید روایت در رسانههای بین المللی پوشش دهد. در این تولید روایت همه کشورهای منطقه خواهان رابطه با اسرائیل هستند و مخفیانه با آن ارتباط دارند اما به دلایلی از جمله مخالفت افکار عمومی از آشکار کردن آن سرباز می زنند. براساس این روایت در واقع منطقه اسرائیل و موجودیت آن را پذیرفته است اما فعلا آن را علنی نمی کند و مخفیانه است اما بتدریج این موضوع به موضعی آشکار تبدیل خواهد شد. این تصویر به دنیا می گوید اسرائیل در منطقه خاورمیانه پذیرفته شده است و لذا نباید نگران آینده آن بود.
فشار ایران بر کشورهای عربی می تواند آنها را به طرف اسرائیل سوق دهد
این تصویرسازی کاملا براساس منافع راهبردی اسرائیل و توسط مراکز صهیونیستی ساخته می شود اما متاسفانه در کشورهای منطقه به ویژه کشورمان این اخبار ساختگی خریدار دارد و به سرعت و بدون تامل مورد مصرف قرار می گیرد. زیرا در ایران بدبینی ریشه داری نسبت به کشورهای منطقه و تقابل آنها با اسرائیل وجود دارد. اگر این اخبار ساختگی درست بود تا الان باید کشورهای عربی ده بار با اسرائیل رابطه برقرار کرده بودند.
صهیونیسم یک پروژه عرب ستیز است و کشورهای عربی بیشترین زمینه منفی را نسبت به اسرائیل دارند. من به این اخبار رسانه های اسرائیلی اعتمادی ندارم و بیشتر آن را پروپاگاندا می دانم البته فشار ایران بر کشورهای عربی می تواند آنها را به طرف اسرائیل سوق دهد.
ایران ناچار است بنشیند و تاثیرگذاری اسرائیل را تماشا کند
*** در آخر سوالی در ارتباط با جنگ ایران و آمریکا؛ اینکه دیدار ترامپ و نتانیاهو پس از این نقض اتش بس و لغو فروش نفت ایران رو چه طور ارزیابی میکنید؟
افزایش تنش در خلیج فارس فرصت خوبی برای نقش آفرینی اسرائیل فراهم کرده است. اسرائیل مرتب در حال تبلیغات علیه ایران و توافق با ایران است و ایران را قابل تعامل و توافق نمی داند. هر مشکلی که در جریان توافق حاصل شود بهانه ای و فرصتی به دست طرفداران اسرائیل در آمریکا می دهد که ایده ایران ستیزانه اسرائیل را دنبال کنند. لذا این دیدار جای نگرانی دارد.
نتانیاهو و اسرائیل مهارت زیادی در استفاده از این فرصتها دارند و ممکن است بتوانند آمریکا را قانع کنند موضع سخت تری در قبال ایران اتخاذ نماید یا از یادداشت تفاهم میان دو کشور دور شود. عدم ارتباط ایران با آمریکا این فرصت را برای اسرائیل فراهم می کند که در این زمینه متکلم وحده باشد و یک طرفه به قاضی برود. اگر ایران در آمریکا نمایندگانی داشت که منافع ایران را پیش می بردند می توانست بر دیپلماسی و تصمیم گیری در آمریکا تاثیر بگذارد و این نگرانی ها را از طریق تعامل و دیپلماسی خنثی کند اما فعلا چنین امکانی وجود ندارد و ایران ناچار است بنشیند و تاثیرگذاری اسرائیل را تماشا کند و تنها امیدوار باشد آمریکا تحت تاثیر اسرائیل قرار نگیرد.
