هوش مصنوعی در خلاقیت از انسان معمولی پیشی گرفت

یک مطالعه گسترده به سرپرستی دانشگاه مونترال نشان می‌دهد سامانه‌های هوش مصنوعی مانند چَت‌جی‌پی‌تی در برخی معیارهای سنجش خلاقیت، از عملکرد متوسط انسان پیشی گرفته‌اند. با این حال، خلاقانه‌ترین ایده‌ها کماکان در انحصار انسان‌هاست و نوابغ خلاق حتی از پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی بسیار جلوترند.

نقطه عطفی شگفت‌انگیز و نگران‌کننده

پژوهشگران با مقایسه عملکرد چندین مدل بزرگ زبانی (از جمله چَت‌جی‌پی‌تی،کلود و جِمینای) با داده‌های ۱۰۰ هزار شرکت‌کننده انسانی دریافتند برخی از این سامانه‌ها، مانند جی‌پی‌تی ۴ (۴-GPT)، در تکالیف سنجش خلاقیت واگرا نمرات بالاتری از میانگین انسان‌ها کسب کردند.

پروفسور کریم جِربی (Karim Jerbi)، سرپرست این مطالعه، تأکید می‌کند: این نتیجه شگفت‌انگیز و حتی نگران‌کننده است؛ اما مطالعه ما نکته مهم دیگری را نیز نشان می‌دهد: حتی بهترین سامانه‌های هوش مصنوعی هنوز به سطح خلاق‌ترین انسان‌ها نمی‌رسند.

سنجش خلاقیت چگونه انجام شد؟

پژوهشگران برای مقایسه منصفانه از تکلیف تداعی واگرا (DAT) استفاده کردند. در این آزمون، که توسط جِی اولسون (Jay Olson) از دانشگاه تورنتو طراحی شده، از شرکت‌کنندگان (انسان یا هوش مصنوعی) خواسته می‌شود ۱۰ کلمه با بیشترین تفاوت معنایی تولید کنند. برای مثال، یک پاسخ بسیار خلاقانه شامل کلماتی مانند «کهکشان، چنگال، آزادی، جلبک، هارمونیکا، کوانتوم، نوستالژی، مخمل، توفند، فتوسنتز» است.

عملکرد در این تکلیف، به خوبی بازتاب‌دهنده نتایج سایر آزمون‌های استاندارد خلاقیت است.

آیا هوش مصنوعی می‌تواند داستان بنویسد؟

پژوهشگران با گسترش تحقیق به حیطه‌های پیچیده‌تری مانند سرودن هایکو (قالبی از شعر ژاپنی) و نوشتن خلاصه فیلم و داستان کوتاه، یک‌بار دیگر دریافتند هوش مصنوعی در برخی موارد از انسان معمولی بهتر عمل می‌کند، اما خلاق‌ترین انسان‌ها کماکان برتری خود را حفظ می‌کنند.

کنترل خلاقیت هوش مصنوعی امکان‌پذیر است

این مطالعه نشان می‌دهد دو عامل کلیدی بر خروجی خلاق هوش مصنوعی تأثیر مستقیم دارد:

دما (Temperature): با افزایش این تنظیم فنی، پاسخ‌های هوش مصنوعی پیش‌بینی‌ناپذیرتر و جسورانه‌تر می‌شود؛

نحوه درخواست‌دادن (Prompting): درخواست‌هایی که بر ریشه و ساختار کلمات (ریشه‌شناسی) تأکید می‌کنند، ایده‌های خلاقانه‌تری تولید می‌کنند.

آینده خلاقیت: همکاری به جای رقابت

پروفسور جربی در جمع‌بندی نتایج می‌گوید: هوش مصنوعی مولد به ابزاری قدرتمند برای کمک به خلاقیت انسان تبدیل شده است. این فناوری، رقیب انسان‌های خلاق محسوب نمی‌شود، بلکه روش تصور، کاوش و آفرینش را برای کاربران خود دگرگون می‌کند.

این نتایج نشان می‌دهد که خلاقیت هوش مصنوعی شدیداً به راهنمایی و ورودی انسان وابسته است و آینده خلاقیت به اشکال جدید همکاری وابسته خواهد بود که در آن، هوش مصنوعی از تخیل انسان پشتیبانی و آن را تقویت می‌کند.

حاصل این پژوهش در مجله سایِنتیفیک ریپورتز/ Scientific Reports منتشر شده است.