دلالی، هزینههای تولید و افت تقاضا؛
سه ضلع بحران بازار لوازم خانگی
در حالی که بازار لوازم خانگی در ماههای اخیر با افزایش شدید قیمتها مواجه بوده، آمارها از عمیقتر شدن رکود در این بازار حکایت دارد؛ بهطوری که از اسفند ماه سال گذشته تاکنون قیمتها رشد قابل توجهی کرده، اما تقاضا به شدت افت کرده است. فعالان صنفی میگویند این رکود در ۱۰ تا ۱۵ سال اخیر بیسابقه بوده و حتی کسبه نیز توان خرید خود را از دست دادهاند.
در این میان مدیران شهر لوازم خانگی میگویند؛ اردیبهشت ماه هنوز شرایط بازار قابل قبول بود و خرید و فروش در وضعیت نسبتاً عادی قرار داشت، اما از خرداد ماه افت تقاضا شدت بیشتری پیدا کرد. این کاهش فروش در حالی رخ داده است که قیمت کالاها نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی پیدا کرده و مقایسه درآمد ریالی دیگر معیار مناسبی برای ارزیابی عملکرد بازار نیست.
به گفته آنان، امروز تعداد کالاهای فروختهشده اهمیت بیشتری از ارزش ریالی فروش دارد؛ زیرا رشد قیمتها باعث شده درآمد اسمی افزایش پیدا کند، اما حجم واقعی معاملات کاهش یابد.
به همین دلیل سیاست ارزیابی فروش از شاخص ریالی به شاخص تعدادی تغییر میکند تا تصویر دقیقتری از وضعیت بازار به دست آید.
افزایش قیمت با درآمد خانوار همخوانی ندارد
فعالان بازار معتقدند؛ مهمترین مشکل امروز، فاصله میان قیمت کالا و درآمد خانوارهاست. در حالی که قیمت بسیاری از لوازم خانگی طی یک سال گذشته دهها میلیون تومان افزایش پیدا کرده، درآمد بخش زیادی از مردم متناسب با این رشد افزایش نیافته است. نتیجه چنین وضعیتی، کاهش خریدهای غیرضروری و تعویق تصمیم برای تعویض لوازم منزل است.
به گفته مدیران فروشگاه، امروز بیشتر مشتریان تنها زمانی برای خرید مراجعه میکنند که وسیلهای از کار افتاده باشد یا خانوادهای در آستانه ازدواج قرار داشته باشد. خریدهای ناشی از تنوعطلبی یا نوسازی منزل نسبت به گذشته سهم بسیار کمتری در بازار دارد.
هزینه حمل به یکی از عوامل اصلی گرانی تبدیل شده است
در کنار افزایش قیمت مواداولیه، هزینه حملونقل نیز به یکی از مهمترین عوامل رشد قیمت تمامشده کالا تبدیل شده است. مدیران شهر لوازم خانگی با استناد به اطلاعات تولیدکنندگان میگویند هزینه واردات قطعات نسبت به گذشته چندین برابر افزایش پیدا کرده و همین موضوع مستقیماً بر قیمت محصولات داخلی اثر میگذارد.
بخش قابل توجهی از قطعات مورد نیاز کارخانههای تولیدکننده همچنان از خارج کشور تأمین میشود و هرگونه افزایش هزینه حمل یا اختلال در زنجیره تأمین، قیمت نهایی کالا را افزایش میدهد. از نگاه فعالان بازار، مصرفکننده تنها کاهش نرخ ارز را مشاهده میکند، اما از افزایش سایر هزینههای تولید اطلاع دقیقی ندارد.
مواد اولیه همچنان گران است
به گفته مدیران این مجموعه، بسیاری از تولیدکنندگان از افزایش قیمت مواد اولیه بهویژه انواع مواد پتروشیمی و پلاستیک مورد استفاده در تولید قطعات گلایه دارند. همچنین قیمت برخی ورقهای فولادی و مواد مورد استفاده در صنایع لوازم خانگی همچنان بالا است و همین مسئله اجازه کاهش قیمت را از تولیدکننده میگیرد.
فعالان بازار تأکید میکنند؛ اگرچه برخی مواد اولیه در داخل کشور تولید میشود، اما هزینه تمامشده آنها نیز افزایش یافته و فشار مضاعفی بر زنجیره تولید وارد میکند.
مقابله با دلالان با محدودیت فروش
یکی از مهمترین چالشهایی که شهر لوازم خانگی با آن روبهرو است، فعالیت واسطههایی است که از شرایط فروش اقساطی برای کسب سود استفاده میکنند. مدیران این مجموعه میگویند؛ در گذشته برخی افراد کالا را با شرایط اقساطی خریداری و بلافاصله با قیمت پایینتر در بازار عرضه میکردند؛ اقدامی که هم به اعتبار فروشگاه آسیب میزد و هم قیمت بازار را دچار آشفتگی میکرد.
برای جلوگیری از تکرار این وضعیت، فروش هر قلم کالا به یک کد ملی محدود شده و تحویل فوری کالا نیز حذف شد. اکنون کالا تنها به نشانی مصرفکننده نهایی ارسال میشود و فروش به برخی مناطق عمدهفروشی یا مراکز شناختهشده خرید و فروش مجدد انجام نمیشود.
تجربه برخورد با واسطهها
مدیران فروشگاه از شناسایی چندین شبکه واسطهای و تشکیل پروندههای قضایی علیه آنها خبر میدهند. به گفته آنان، برخی واسطهها حتی با استفاده از رانندگان یا فروش وام، اقدام به خرید گسترده کالا میکردند و سپس محصولات را در بازار آزاد عرضه میکردند.
به اعتقاد آنان، ادامه این روند نه تنها سودی برای مصرفکننده ندارد، بلکه باعث برهم خوردن تعادل بازار و ایجاد رقابت ناسالم میان فروشندگان میشود.
حفظ اعتبار مهمتر از سود کوتاهمدت است
مدیران شهر لوازم خانگی تأکید میکنند؛ این مجموعه حاضر نیست برای افزایش فروش، هر نوع رقابتی را بپذیرد. به گفته آنان، رعایت اصول قیمتگذاری، عرضه کالا به مصرفکننده واقعی و جلوگیری از فعالیت واسطهها از جمله خطوط قرمز مجموعه است؛ حتی اگر این سیاستها در کوتاهمدت به کاهش سود منجر شود.
آنها معتقدند؛ حفظ اعتماد مشتری و ثبات بازار در بلندمدت ارزش بیشتری از کسب درآمد مقطعی دارد و به همین دلیل، سیاستهای فروش بهگونهای تنظیم میشود که کالا مستقیماً به دست مصرفکننده نهایی برسد.
مدیران این فروشگاه زنجیرهای معتقدند؛ بازار لوازم خانگی همچنان با چالشهای جدی روبهرو است و تا زمانی که قدرت خرید خانوارها افزایش پیدا نکند و هزینههای تولید کاهش نیابد، نمیتوان انتظار بازگشت رونق پایدار را داشت.
با این حال، استفاده از فروش اقساطی هدفمند، کنترل فعالیت واسطهها و ارائه مشوقهای خرید، از جمله ابزارهایی است که میتواند بخشی از رکود موجود را کاهش دهد و امکان دسترسی مصرفکنندگان واقعی به کالاهای مورد نیاز را حفظ کند.
