امتیاز به پوتین و شی برای فشار بر ایران؛ معامله پشتپرده ترامپ چه ابعادی دارد؟
یک رسانه عربی به نقل از منابع سیاسی جمهوریخواه از نگرانیهایی در واشنگتن درباره احتمال توافق محرمانه ترامپ با روسیه یا چین برای اعمال فشار بر ایران خبر داد؛ توافقی که ممکن است در ازای همراهی مسکو و پکن در پرونده هستهای ایران، با امتیازدهی آمریکا در موضوعاتی چون جنگ اوکراین، تایوان و تحریمهای روسیه همراه باشد.
به گزارش ایلنا، پایگاه خبری «ارمنیوز» در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع سیاسی حزب جمهوریخواه آمریکا نوشت که برخی محافل این کشور نگرانند دونالد ترامپ با همراهی حلقه محدودی از مشاورانش، در دیدارهای پیشرو با رؤسای جمهور روسیه و چین، به دنبال توافقی محرمانه برای افزایش فشار بر ایران باشد.
بر اساس این گزارش، واشنگتن ممکن است در ازای همراهی مسکو و پکن برای وادار کردن تهران به ورود به مذاکرات هستهای و توافق با آمریکا، در پروندههای مورد اختلاف به این دو کشور امتیاز بدهد؛ از جمله تعدیل تحریمهای روسیه یا تغییر موضع آمریکا در قبال جنگ اوکراین و همچنین محدود کردن همکاریهای تسلیحاتی و امنیتی با تایوان یا ارائه امتیازهای تجاری به چین.
منابع مذکور هشدار دادهاند که چنین توافقی، حتی در صورت محرمانه ماندن، میتواند زمینه بازخواست سیاسی ترامپ از سوی دموکراتهای کنگره را فراهم کند. به گفته آنها، دموکراتها با همراهی شماری از جمهوریخواهان در تلاشند عملکرد دولت ترامپ در جنگ ایران و بحران اوکراین را به موضوعی برای فشار سیاسی بر رئیسجمهور تبدیل کنند.
قرار است ترامپ، فردا در شهر شینگن چین با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین دیدار کند؛ نشستی که پروندههای ایران و اوکراین، تسلیحات هستهای و رقابت راهبردی واشنگتن و پکن از محورهای اصلی آن خواهد بود.
یکی از چهرههای جمهوریخواه نزدیک به کاخ سفید معتقد است فشارهای سیاسی بر ترامپ در پرونده ایران، بهویژه تردید درباره ازسرگیری عملیات نظامی و تلاش برای دستیابی به توافقی درباره برنامه هستهای ایران، ممکن است او را به سمت معامله با مسکو یا پکن سوق دهد. به گفته این منبع، چنین اقدامی میتواند به رسوایی سیاسی و تضعیف موقعیت جمهوریخواهان در انتخابات آینده منجر شود.
تلاش واشنگتن برای جلب همراهی مسکو و پکن
محمد بایرام، پژوهشگر راهبردهای بینالمللی، معتقد است نشست سهجانبه پیشرو میتواند زمینه گفتوگو درباره پرونده ایران، امنیت منطقهای و توازن قدرت در جهان را فراهم کند.
وی گفت واشنگتن احتمالا از روسیه و چین خواهد خواست انتقال مواد و تجهیزات مورد استفاده در صنایع موشکی به ایران و مسیرهای تجاری کمککننده به دور زدن تحریمها را محدود کنند؛ هرچند آمریکا میداند این دو کشور بدون دریافت امتیاز، روابط راهبردی خود با تهران را کنار نخواهند گذاشت.
بایرام همچنین احتمال داد این نشست زمینهساز مذاکرات تازهای درباره محدودسازی زرادخانههای هستهای سه کشور پس از پایان پیمان «استارت جدید» شود. با این حال، اختلافات موجود، بهویژه مخالفت چین با مذاکره درباره زرادخانه هستهای خود، دستیابی به توافقی سهجانبه را دشوار میکند.
مسکو و پکن ابزار فشار بر ایران نمیشوند
در همین زمینه، میرزاد حاجم، کارشناس علوم سیاسی در مسکو، معتقد است این نشست را باید در چارچوب تلاش قدرتهای بزرگ برای بازتعریف توازن جهانی و تثبیت نظم چندقطبی بررسی کرد.
وی گفت آمریکا با توجه به محدودیت ابزارهای سنتی فشار، تلاش میکند روسیه و چین را وارد پرونده ایران کند و آنها را برای واداشتن تهران به امتیازدهی در زمینه سطح غنیسازی اورانیوم، سرنوشت ذخایر هستهای و شروط مربوط به رفع محاصره دریایی تحت فشار قرار دهد.
با این حال، حاجم تأکید کرد که محاسبات راهبردی مسکو و پکن با خواستههای واشنگتن همسو نیست. روسیه امنیت راهبردی را جدای از سامانه دفاع موشکی آمریکا و زرادخانه هستهای ناتو نمیداند و چین نیز با توجه به فاصله زرادخانه هستهای خود با دو قدرت دیگر، ورود به توافقی برای کاهش متوازن تسلیحات را نمیپذیرد.
این کارشناس پیشبینی کرد نشست پیشرو ممکن است به مدیریت تنشها و جلوگیری از گسترش درگیری در منطقه کمک کند، اما بعید است روسیه و چین به ابزار فشار آمریکا علیه ایران تبدیل شوند.
وی افزود روسیه اگرچه با دستیابی ایران به سلاح هستهای موافق نیست، با تضعیف تهران نیز مخالفت میکند؛ چراکه چنین وضعیتی میتواند به احیای سلطه یکجانبه آمریکا منجر شود و با رویکرد مسکو در حمایت از نظم چندقطبی مغایرت دارد.