الجزیره: مناطق مرزی حساس و درگیری‌های تکراری؛ چرا سیستان‌وبلوچستان و غرب ایران دوباره خبرساز شدند؟
تداوم انفجارها و درگیری‌های مسلحانه در سیستان‌وبلوچستان و ادامه عملیات‌های امنیتی در غرب ایران، بار دیگر این مناطق مرزی را به کانون توجه رسانه‌های منطقه‌ای تبدیل کرده است؛ الجزیره در گزارشی، از موقعیت جغرافیایی، فعالیت گروه‌های مسلح و تحولات منطقه‌ای به‌عنوان عوامل مؤثر بر حساسیت امنیتی این مناطق نام برده است.
به گزارش ایلنا، تداوم درگیری‌های مسلحانه و عملیات‌های امنیتی در سیستان‌وبلوچستان و مناطق غربی ایران، بار دیگر توجه‌ها را به وضعیت امنیتی نوارهای مرزی کشور جلب کرده است؛ مناطقی که موقعیت جغرافیایی، همجواری با چند کشور و فعالیت گروه‌های مسلح، آنها را به نقاطی حساس در معادلات امنیتی ایران تبدیل کرده است.
در تازه‌ترین مورد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از شهادت یکی از نیروهای خود بر اثر انفجار یک بمب در استان سیستان‌وبلوچستان خبر داد. این حادثه همزمان با درگیری‌های مسلحانه و ادامه عملیات امنیتی علیه گروه‌های مسلح در منطقه راسک رخ داد.
سپاه پاسداران اعلام کرده است که عوامل این حمله را شناسایی و تحت پیگرد قرار خواهد داد و عملیات امنیتی در منطقه با جدیت ادامه خواهد یافت.
این حادثه در شرایطی رخ داده که به گزارش شبکه الجزیره، طی هفته‌های اخیر درگیری‌های مسلحانه میان نیروهای امنیتی ایران و افراد مسلح در زاهدان و مناطق اطراف آن تکرار شده است. سپاه نیز در یکی از تازه‌ترین اطلاعیه‌های خود از کشته شدن ۶ فرد مسلح و کشف و انهدام مخفیگاه یک گروه مسلح در این شهر خبر داده بود، هرچند هویت این گروه اعلام نشد.
چرا سیستان‌وبلوچستان اهمیت امنیتی دارد؟
سیستان‌وبلوچستان در جنوب شرق ایران و در مجاورت پاکستان و افغانستان قرار دارد؛ موقعیتی که از یک سو بر اهمیت راهبردی این استان افزوده و از سوی دیگر، کنترل امنیتی مناطق مرزی آن را با پیچیدگی‌هایی روبه‌رو کرده است.
بر اساس گزارش الجزیره، فعالیت گروه‌های مسلح در دو سوی مرز و همچنین برخی مطالبات اقتصادی و فرهنگی، از جمله عواملی است که بر وضعیت امنیتی این منطقه تأثیر گذاشته است.
مقام‌های ایرانی در سال‌های گذشته گروه موسوم به «جیش‌العدل» را از جمله گروه‌های مسلح فعال در این منطقه معرفی کرده و آن را به اجرای حملات علیه نیروهای امنیتی متهم کرده‌اند.
در سوی دیگر کشور نیز مناطق کردنشین غرب ایران، به‌ویژه استان‌های کردستان، کرمانشاه و ایلام و بخش‌هایی از آذربایجان غربی، به دلیل همجواری با مرز عراق و ترکیه و فعالیت برخی گروه‌های مسلح مخالف، از دیگر نقاط حساس امنیتی محسوب می‌شوند.
از تحولات منطقه‌ای تا افزایش حساسیت مرزها
گزارش الجزیره همچنین به تحولات امنیتی منطقه و جنگ اخیر اشاره کرده و نوشته است که همزمان با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در فوریه گذشته، گزارش‌هایی درباره نقش احتمالی برخی گروه‌های کرد مخالف جمهوری اسلامی در تحولات نظامی منتشر شد.
بر اساس این گزارش، مقام‌های ایرانی در آن مقطع تاکید کردند که آمریکا با برخی گروه‌های مسلح کرد مخالف ایران برای انجام تحرکاتی علیه جمهوری اسلامی ارتباط برقرار کرده است.
الجزیره همچنین به گزارش‌هایی در رسانه‌های آمریکایی و غربی درباره تلاش آمریکا و رژیم صهیونیستی برای استفاده از برخی آسیب‌پذیری‌های امنیتی در مناطق مرزی ایران اشاره کرده است. این گزارش‌ها می‌گویند که موقعیت مرزی و حضور گروه‌های مسلح می‌تواند این مناطق را در معرض تأثیرگذاری بازیگران خارجی قرار دهد.
«مناطق مرزی آسیب‌پذیر» اما نه در آستانه جنگ گسترده
حسین رویوران، پژوهشگر مسائل منطقه، در گفت‌وگو با الجزیره، مرزهای ایران را به دلیل حضور گروه‌های مسلح مخالف در آن سوی مرز، از نظر امنیتی آسیب‌پذیر توصیف کرده است.
او در عین حال احتمال تبدیل این مناطق به صحنه عملیات نظامی گسترده را بعید دانسته و گفته است تهدیدها بیشتر می‌تواند در قالب حملات محدود ادامه پیدا کند. به گفته رویوران، گروه‌های کرد و بلوچ مخالف از توان لازم برای انجام عملیات گسترده در داخل ایران برخوردار نیستند.
شاهو صبار، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه تهران، نیز تحرکات مرزی را در چارچوب فشارهای خارجی علیه حاکمیت مرکزی ایران ارزیابی کرده است.
او می‌گوید که آمریکا و رژیم صهیونیستی تلاش کرده‌اند با تحریک شکاف‌های داخلی فشار بر ایران را افزایش دهند، اما در عین حال بر ضرورت تفکیک میان جریان‌های مخالف سیاسی و گروه‌های مسلح فعال در مناطق مرزی تأکید کرده است.
در مجموع، سیستان‌وبلوچستان در جنوب شرق و مناطق کردنشین غرب ایران، به دلیل همجواری با چند کشور، شرایط جغرافیایی خاص و فعالیت گروه‌های مسلح، همچنان از جمله نقاط حساس امنیتی کشور به شمار می‌روند؛ مناطقی که تحولات امنیتی در آنها علاوه بر ابعاد داخلی، تحت تأثیر تحولات مرزی و منطقه‌ای نیز قرار می‌گیرد.
