پشتپرده اختلاف ویتکاف و روبیو؛ دوگانگی در واشنگتن چگونه مذاکرات با تهران را مختل کرد؟
همزمانی مذاکره، فشار اقتصادی و اقدامات نظامی، پرونده ایران را به یکی از نقاط اختلاف در دولت ترامپ تبدیل کرده است؛ منابع آمریکایی میگویند ویتکاف و روبیو درباره ترتیب و اولویت این ابزارها اختلاف دارند و همین دوگانگی، مسیر تعامل واشنگتن با تهران را پیچیدهتر کرده است.
به گزارش ایلنا، منابع دیپلماتیک آمریکایی در گفتوگو با رسانه اماراتی «ارمنیوز» از اختلاف میان استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا و مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور بر سر نحوه مدیریت پرونده ایران خبر دادهاند؛ اختلافی که به گفته این منابع، از اولویت دادن به مذاکره و فشار اقتصادی تا نحوه استفاده از گزینه نظامی را دربر میگیرد و بر برخی مسیرهای دیپلماتیک با تهران تأثیر گذاشته است.
منابع دیپلماتیک آمریکایی تصریح کرده اند اختلافات داخلی دولت دونالد ترامپ درباره نحوه برخورد با ایران، بهویژه در تفسیر پیامهای غیرمستقیم تهران و نحوه پاسخ به آنها، باعث ایجاد همپوشانی و رقابت در مدیریت این پرونده شده است.
به گفته این منابع، گزارشی که شورای امنیت ملی کاخ سفید تهیه کرده، نشان میدهد این اختلافات بر ابتکاری که ویتکاف برای تعامل با تهران دنبال میکرد نیز تأثیر گذاشته است. این ابتکار بر ترکیب فشارهای اقتصادی با تلاش برای کشاندن ایران به مذاکرات درباره تفاهمی جدید درخصوص برنامه هستهای استوار بود.
منابع مذکور مدعیاند اقدامات نظامی و هدف قرار دادن مواضع مرتبط با سپاه پاسداران، این روند را تضعیف کرده و به جریانهای مخالف مذاکره در داخل ایران فضای بیشتری برای تحرک داده است.
در همین چارچوب، ویتکاف طی ماههای گذشته، با مشارکت جرد کوشنر، داماد ترامپ، تماسهایی مستقیم با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و برخی دیپلماتهای ایرانی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک داشته است.
یک دیپلمات مطلع از فضای کاخ سفید به «ارمنیوز» گفته است اختلاف ویتکاف و روبیو صرفا به تفاوت رویکرد درباره مذاکره یا تشدید فشار محدود نمیشود و رقابت بر سر مدیریت پرونده ایران، ارتباط با میانجیها و تدوین پیامها و پیشنهادهای منتقلشده به تهران را نیز شامل میشود.
بر اساس این گزارش، برخی ارزیابیهای ارائهشده از سوی روبیو و اقدامات متعاقب آن، از جمله اقدامات نظامی یا تحریمهای جدید، همزمان با فعالیت کانالهای میانجیگری بوده و به گفته منابع، موجب اختلال در برخی مسیرهای دیپلماتیک با مشارکت قطر شده است.
در مقابل، منابع میگویند ویتکاف در شماری از تماسها و نشستها با میانجیها، بدون مشارکت روبیو یا برخی مقامهای وزارت خارجه آمریکا، روی پیشنهادهای مذاکرهای کار کرده است. به باور این منابع، چنین دوگانگیای تدوین سیاستی باثبات در قبال تهران را دشوارتر کرده؛ بهویژه در شرایطی که مذاکره، فشار اقتصادی و اقدامات نظامی همزمان دنبال میشوند.
هرمز در اولویت ویتکاف
یک دیپلمات آمریکایی میگوید ویتکاف رویکردی مرحلهای را دنبال میکند که در گام نخست بر مسائل فوری، بهویژه بحران تنگه هرمز و تأثیر آن بر کشتیرانی و بازارهای انرژی، متمرکز است و پس از آن، ارائه مشوقهایی مرتبط با برنامه هستهای و دستیابی به توافقی گستردهتر با تهران را دنبال میکند.
در مقابل، به گفته همین منبع، روبیو خواهان تشدید سیاست «فشار حداکثری» و افزایش فشار اقتصادی بر ایران با هدف وادار کردن تهران به ارائه امتیازاتی درباره برنامه هستهای است و با پیوند زدن ازسرگیری کشتیرانی در تنگه هرمز به شروط بیشتر ایران مخالفت میکند.
این تحولات همزمان با گزارشهایی درباره احتمال ازسرگیری تماس میانجیها با دو طرف آمریکایی و ایرانی بهصورت جداگانه رخ داده است. در همین حال، عراقچی در نیویورک مانده و برخی رسانههای ایرانی از تدوین نسخه اصلاحشدهای از «پیشنهاد هفتروزه» تهران خبر دادهاند.
پاتریک ثیروس، دیپلمات سابق آمریکایی نیز گفته است رویکرد ویتکاف بر حفظ کانالهای گفتوگو در کنار ادامه فشارهای اقتصادی و تحریمها متمرکز است؛ تحریمهایی که به گفته او دامنه و شدت اجرای آنها افزایش یافته است.
