خاورمیانه در آستانه بحران؛ آیا جنگ بزرگ نزدیک است؟

به گزارش ایلنا، با هر دور جدید از تنش میان آمریکا و ایران، این پرسش دوباره مطرح می‌شود که آیا منطقه در آستانه یک جنگ فراگیر قرار دارد یا تحولات اخیر بخشی از سیاست «مدیریت تشدید تنش» است؛ سیاستی که به طرف‌ها اجازه می‌دهد پیام‌های نظامی و سیاسی خود را منتقل کنند، بدون آنکه وارد یک رویارویی تمام‌عیار شوند.

با وجود آنکه تحولات میدانی در روزهای اخیر از هر زمان دیگری ملتهب‌تر به نظر می‌رسد، منابع سیاسی و دیپلماتیک آگاه معتقدند در شرایط فعلی، احتمال کشیده شدن درگیری‌ها به یک جنگ گسترده در هفته‌های آینده پایین است. به گفته این منابع، مجموعه‌ای از ملاحظات سیاسی، نظامی و اقتصادی وجود دارد که همگی به یک نتیجه مشترک می‌رسند: هزینه جنگ فراگیر برای طرف‌های درگیر همچنان بسیار بیشتر از دستاوردهای احتمالی آن است.

این منابع در گفت‌وگو با پایگاه خبری «النشره» تأکید کردند که مهم‌ترین شاخص در این زمینه، نبود تصمیم سیاسی برای ورود به جنگ است. جنگ‌های بزرگ نیازمند یک تصمیم راهبردی روشن از سوی قدرت‌های اصلی هستند، اما در شرایط کنونی به نظر می‌رسد آمریکا، ایران و اسرائیل بیشتر به دنبال بهبود موقعیت خود در مذاکرات احتمالی و تقویت بازدارندگی هستند تا دستیابی به یک پیروزی نظامی نهایی.

به گفته این منابع، ماهیت عملیات نظامی اخیر، با وجود شدت آن، همچنان در چارچوب حملات حساب‌شده و تبادل پیام باقی مانده و تاکنون نشانه روشنی از بسیج نظامی گسترده که معمولاً پیش‌درآمد جنگ‌های بزرگ است، مشاهده نشده است.

این منابع همچنین ادامه ارتباطات غیرمستقیم از طریق میانجی‌ها را نشانه‌ای از باز ماندن مسیر سیاسی دانستند و تأکید کردند که محاسبات داخلی آمریکا نیز نقش مهمی در این معادله دارد.

به گفته آنها، دولت دونالد ترامپ با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای وارد مرحله حساسی شده و به خوبی می‌داند که یک جنگ گسترده می‌تواند در صورت افزایش قیمت نفت و سوخت و تشدید فشارهای اقتصادی بر شهروندان آمریکایی، به یک هزینه انتخاباتی تبدیل شود.

این منابع با اشاره به تجربه جنگ ۴۰ روزه افزودند که در جریان آن، میانگین قیمت بنزین در آمریکا از حدود ۳ دلار برای هر گالن پیش از آغاز جنگ، در اوج عملیات‌ها به بیش از ۴ دلار و نیم افزایش یافت و پس از برقراری آتش‌بس کاهش پیدا کرد؛ اما با ازسرگیری تنش‌های اخیر دوباره روند افزایشی پیدا کرده است.

در مقابل، منابع مذکور فشار مستمر اسرائیل برای ادامه تشدید فشارها علیه ایران و جلوگیری از بازسازی توانمندی‌های نظامی تهران را رد نمی‌کنند، اما تأکید دارند که تصمیم آمریکا تنها بر اساس خواسته‌های اسرائیل اتخاذ نمی‌شود و مجموعه‌ای از عوامل شامل ارزیابی‌های پنتاگون، نهادهای اطلاعاتی، مؤسسات اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و منافع جهانی واشنگتن در آن نقش دارد.

بر اساس این ارزیابی، منطقه خاورمیانه در حال حاضر در مرحله‌ای از «تشدید تنش کنترل‌شده» قرار دارد؛ مرحله‌ای که با حملات محدود، پیام‌های متقابل و افزایش فشارهای سیاسی همراه است، اما تصمیم برای ورود به یک جنگ فراگیر همچنان به تغییر موازنه منافع یا وقوع تحولات میدانی غیرمنتظره‌ای موکول شده که امکان مهار بحران را از بین ببرد.