دست داشتن اسرائیل و مراکش در بحران اسپانیا محتمل است/ احتمال استعفای دولت مادرید

هادی علمی فریمان، کارشناس مسائل بین‌الملل در تشریح ابعاد و دلایل وقوع بحران مهاجران در اسپانیا در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: مسئله هجوم مهاجران به اسپانیا، از آنجا آغاز شد که موضع‌گیری‌های ترامپ مطرح شد. این موضع‌گیری‌ها حساسیت زیادی داشت، زیرا ایشان در جریان جنگی که از اسفندماه آغاز شد، عملاً نسبت به کشورهایی که واکنش منفی یا حتی خنثی علیه آمریکا داشتند، مواضع سختی اتخاذ کرد؛ به‌خصوص در قبال اسپانیا که در وهله نخست چنین وضعیتی داشت. لذا فکر می‌کنم ماجرا، چون از همان موضع‌گیری‌های ترامپ آغاز شد، بعد از آن نیز تحت تأثیر گرایش چپ اسپانیا در منطقه قرار گرفت. اسپانیا در واقع نخستین کشوری است که با چنین گرایش سیاسی، مواضع شدیدی در پرونده ایران و غزه اتخاذ کرده است. کشور دوم، البته ایرلند است که آن هم وضعیت مشابهی دارد. با این حال، اسپانیا و به‌ویژه پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا موضع‌گیری کاملاً علنی و صریحی علیه اقدامات نظامی آمریکا و همچنین اقدامات اسرائیل داشتند.

وی ادامه داد: اسپانیا نخستین کشوری بود که مقامات آن درباره تحولات غزه به‌سرعت موضع‌گیری کردند، اسرائیل را مورد خطاب قرار دادند و اقدامات این رژیم را محکوم کردند. بر این اساس سناریویی که اکنون در آنجا در حال وقوع است، احتمالاً می‌تواند ناشی از نوعی برنامه‌ریزی باشد. البته درباره مسائل پشت پرده اطلاعات دقیقی نداریم، اما احتمال دارد سرویس‌های جاسوسی و اطلاعاتی در این زمینه برنامه‌ریزی‌هایی انجام داده باشند. اگر بخواهیم این احتمال را در نظر بگیریم که اسرائیل با مشارکت مراکش چنین اقدامی را انجام داده باشد، یک مسئله دیگر هم وجود دارد و آن اینکه بحث مهاجرت، مسئله‌ای قدیمی است. یعنی بستر مهاجرت در آن منطقه همیشه فراهم بوده، اما اکنون شدت آن بسیار بیشتر شده است. اساساً مهاجرت موضوع جدیدی نیست و همواره یک فرایند مستمر از قاره آفریقا به سمت اروپا وجود داشته است.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: جریان مهاجرت هیچ‌گاه به‌طور کامل متوقف نشده و همواره ادامه داشته است. با این حال، شدتی که در این واقعه شاهد آن هستیم، احتمال برنامه‌ریزی‌شده بودن آن را مطرح می‌کند. به‌خصوص اینکه اکثر افرادی که رسانه‌ها تصاویر آنها را منتشر کردند، جوان بودند؛ جوانانی که به نظر می‌رسد میانگین سنی بسیاری از آنها بین ۱۵ تا ۳۰ سال بوده است. بنابراین، این احتمال وجود دارد که نوعی هماهنگی و همکاری میان اسرائیل و مراکش صورت گرفته باشد و حتی احتمالاً بخشی از کشورهای اروپایی نیز با آن همراهی کرده باشند؛ به‌خصوص با توجه به واکنش شدیدی که اروپایی‌ها نشان دادند و برخی همکاری‌ها را تعلیق کردند و حتی بحث لغو ویزای شینگن نیز مطرح شد. به هر حال، این موضوع را می‌توان از دو منظر بررسی کرد. نخست، بحث هماهنگی و همکاری میان این کشورها و سرویس‌های عملیاتی و اطلاعاتی آنهاست. دوم، اینکه بستر مهاجرت از ابتدا وجود داشته و مسئله جدیدی نیست، اما اکنون از این ظرفیت به شکل شدیدتری استفاده شده است.

وی افزود: از سوی دیگر، با توجه به اینکه بحث استرداد و بازگرداندن مهاجران نیز مطرح شده بود، باید توجه داشت که دولت‌ها در اروپا در مواجهه با بحران‌های گسترده، گاهی خیلی سریع با استعفا یا کناره‌گیری مواجه می‌شوند. بنابراین، شاید بتوان انتظار داشت که در قبال بحرانی با این گستردگی، فشارهایی برای شکست یا استعفای دولت فعلی اسپانیا و کنار رفتن آن شکل بگیرد؛ به‌خصوص اگر واکنش‌ها و هماهنگی‌های سیاسی در این زمینه ادامه پیدا کند. در این خصوص دو سناریو در این زمینه محتمل است. اما درباره ادامه این روند و اینکه چه اتفاقی ممکن است رخ دهد، چه در حوزه داخلی اسپانیا و روابط این کشور با مراکش و آمریکا و چه در زمینه روابط اسپانیا با اتحادیه اروپا، باید گفت که اسپانیا عملاً اکنون در حوزه اتحادیه اروپا تا حد زیادی تنها مانده است. البته بخشی از حمایت و همدلی را ایرلندی‌ها اخیراً نشان داده‌اند، اما اسپانیا به دلیل مواضعی که اتخاذ کرده، در داخل اتحادیه اروپا تا حد زیادی در وضعیت انزوا قرار گرفته است.

اعلمی فریمان گفت: مواضع اسرائیل نیز در قبال تحولات اروپا مشخص است. اسرائیلی‌ها نسبت به تحولات اروپا بسیار حساس هستند و وقایع این قاره را به‌شدت زیر نظر دارند. در همین چارچوب، اظهارنظرهای مقامات اسرائیلی نیز بسیار شدید بوده است. آنها مستقیماً به پدرو سانچز حمله کرده و تلاش کرده‌اند مسئله را به شکلی بزرگ‌نمایی کنند که این پیام را منتقل کنند که اگر شما نتوانید مرزهای خود را کنترل کنید، همان‌گونه که اسرائیلی‌ها و آمریکایی‌ها مرزهای خود را کنترل می‌کنند، در نهایت با همان وضعیتی مواجه خواهید شد که ترامپ درباره اروپا پیش‌بینی می‌کرد؛ یعنی اروپایی که ضعیف شده و در حال افول است. به نظر می‌رسد این هشدارها اکنون به‌طور جدی از سوی اسرائیل رسانه‌ای و مطرح می‌شود. من فکر می‌کنم به احتمال زیاد دولت سانچز در برخی مواضع خود عقب‌نشینی خواهد کرد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: بعید می‌دانم که اسپانیا بتواند بدون در نظر گرفتن مواضع اتحادیه اروپا، برای مدت طولانی بر سیاست فعلی خود اصرار کند؛ به‌خصوص اینکه این کشور عضو اتحادیه اروپا است و وضعیت اقتصادی آن نیز در مقایسه با برخی دیگر از اعضای اتحادیه چندان مناسب نیست. به همین دلیل، به نظر می‌رسد دولت اسپانیا احتمالاً در برنامه‌های خود تجدیدنظر خواهد کرد. اگر قرار باشد دولت سانچز همچنان بر مواضعی حرکت کند که با سیاست‌های کلی اتحادیه اروپا هماهنگ نباشد، این احتمال نیز وجود دارد که بحث استعفای زودهنگام دولت مطرح شود. بنابراین، ادامه این روند می‌تواند اسپانیا را در برابر یک انتخاب دشوار قرار دهد و آن این است که یا دولت سانچز در برخی سیاست‌های خود به‌ویژه در قبال اسرائیل، آمریکا و مسئله مهاجرت تجدیدنظر کند و به سمت هماهنگی بیشتر با اتحادیه اروپا حرکت کند، یا اینکه فشارهای سیاسی داخلی و خارجی افزایش یابد و در نهایت مسئله تغییر دولت یا استعفای زودهنگام آن مطرح شود.