پشت پرده مذاکرات مسقط؛ عمان چه پیشنهادی برای تنگه هرمز به ایران داد؟
همزمان با ادامه رایزنیهای ایران و عمان درباره امنیت کشتیرانی، گزارشهای رسانههای غربی از ارائه طرحی برای مدیریت تنگه هرمز حکایت دارد؛ طرحی که گفته میشود هنوز در تهران در حال بررسی است.
به گزارش ایلنا، نشست وزیران خارجه ایران و عمان در مسقط با توافق دو طرف برای ادامه مذاکرات فنی و سیاسی درباره سازوکار تامین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز پایان یافت.
خبرگزاری رسمی عمان نوشت: مذاکراتی که با حضور بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان و سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران برگزار شد، با توافق دو کشور برای ادامه رایزنیها با هدف تدوین ترتیباتی درباره کشتیرانی در تنگه هرمز بر اساس حقوق بینالملل به پایان رسید.
وزارت امور خارجه ایران نیز اعلام کرد دو طرف درباره سازوکارهای تضمین عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز و نحوه اجرای ماده پنجم تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن گفتوگو کردهاند.
این مذاکرات در حالی برگزار شد که آمریکا دو روز پیش از ایران خواسته بود بهطور علنی متعهد شود کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را هدف قرار نخواهد داد و همه مسیرهای کشتیرانی را باز نگه میدارد. در مقابل، تهران هشدار داده است در صورت ادامه حملات آمریکا و نقض تعهدات این کشور، خود را ملزم به اجرای تفاهمنامه نخواهد دانست.
در حالی که دو طرف جزئیاتی از گفتوگوهای مسقط منتشر نکردهاند، شبکه آمریکایی «سیانان» به نقل از یک منبع آگاه مدعی شد عمان پیشنویس طرحی را برای مدیریت عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز تهیه کرده که همچنان در مرحله بررسی قرار دارد.
بر اساس این گزارش، در این طرح تردد کشتیها از طریق دو مسیر مجزا پیشبینی شده است؛ مسیر شمالی که از آبهای سرزمینی ایران عبور میکند، مستلزم دریافت مجوز قبلی از تهران خواهد بود، اما عبور از آن بدون دریافت عوارض انجام میشود. در مقابل، مسیر جنوبی که در آبهای سرزمینی عمان قرار دارد، بدون محدودیت و مشابه شرایط پیش از آغاز جنگ برای کشتیرانی باز خواهد ماند.
شبکه «ایبیسی نیوز» نیز به نقل از یک مقام آمریکایی و یک منبع مطلع مدعی شد سید عباس عراقچی پس از پایان مذاکرات، این پیشنهاد عمان را برای بررسی نهایی به تهران منتقل کرده است.
همزمان، خبرنگار پایگاه آمریکایی «آکسیوس» به نقل از یک دیپلمات آگاه گزارش داد هیأت ایرانی در نشست مسقط با این پیشنهاد موافقت نکرده و تصمیمگیری درباره آن را به بررسیهای داخلی در تهران موکول کرده است.
بر اساس ماده پنجم تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، تهران متعهد شده است شرایط لازم برای عبور ایمن کشتیهای تجاری و رفع موانع نظامی در تنگه هرمز را فراهم کند. همچنین در این ماده بر ادامه گفتوگوهای ایران و عمان برای تعیین سازوکار آینده مدیریت این آبراه بر پایه حقوق بینالملل تاکید شده است.
نکته قابل توجه اینکه در متن این تفاهمنامه هیچ اشارهای به نقش آمریکا در مدیریت تردد کشتیها نشده است؛ موضوعی که به اعتقاد برخی رسانههای غربی، یکی از محورهای اختلاف میان تهران و واشنگتن درباره نحوه اداره تنگه هرمز به شمار میرود.
تنگه هرمز در ماههای اخیر و همزمان با تشدید درگیریها میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی، به یکی از مهمترین کانونهای تنش در منطقه تبدیل شده است. این تحولات علاوه بر اختلال در رفتوآمد کشتیها، بازار جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده و بر قیمت نفت سایه انداخته است.
در همین حال، چشمانداز تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن نیز با ابهام روبهرو شده است. مقامهای ایرانی تاکید کردهاند در صورت ادامه حملات آمریکا، ایران دیگر خود را متعهد به اجرای این توافق نخواهد دانست؛ در مقابل، دونالد ترامپ مدعی شده است تهران خواستار ازسرگیری مذاکرات با واشنگتن شده، هرچند این ادعا تاکنون از سوی مقامات ایرانی تایید نشده است.
