فروپاشی تدریجی «چتر امنیتی آمریکا»؛ چرا عربستان مخالف جنگ با ایران است؟

به گزارش ایلنا به نقل از الاخبار، عربستان سعودی در تحولی معنادار، در صف مخالفان جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است؛ موضعی که نه از سر بهبود روابط با تهران، بلکه برخاسته از محاسبات امنیتی و راهبردی ریاض و نگرانی عمیق از پیامدهای هرگونه درگیری نظامی در منطقه است؛ به‌ویژه آنکه ایران هشدار داده هر تجاوزی علیه خود را به جنگی فراگیر در سطح منطقه تبدیل خواهد کرد.

در این چارچوب، نارضایتی دیرینه عربستان از عملکرد آمریکا در تامین امنیت این کشور بیش از پیش آشکار شده است. مقامات سعودی طی سال‌های گذشته بارها خواستار ایجاد یک چتر امنیتی و موشکی مؤثر از سوی واشنگتن شده‌اند، اما تجربه‌های میدانی نشان داده این تضمین‌ها یا ناکارآمد بوده یا در بزنگاه‌های حساس عملا وجود نداشته است. این واقعیت به‌ویژه در جریان جنگ یمن عیان شد؛ جایی که سامانه‌های پدافند هوایی آمریکایی، علی‌رغم هزینه‌های سنگین و سال‌ها سرمایه‌گذاری، نتوانستند بازدارندگی مؤثری در برابر حملات موشکی و پهپادی ایجاد کنند یا از هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های حیاتی عربستان جلوگیری نمایند.

نقطه عطف این بی‌اعتمادی، واکنش سرد و منفعلانه آمریکا به حملات گسترده سال ۲۰۱۹ به تأسیسات نفتی آرامکو در بقیق و خریص بود؛ حملاتی که شوکی جدی به امنیت انرژی عربستان وارد کرد. پیامدهای این رویداد، ریاض را به این جمع‌بندی رساند که واشنگتن حاضر نیست هزینه‌ای متناسب با سطح شراکت راهبردی خود با عربستان بپردازد. حتی برخی ارزیابی‌ها نشان می‌دهد آمریکا از تبعات این حملات برای پیشبرد منافع اقتصادی خود، از جمله مدیریت قیمت جهانی نفت، بهره‌برداری کرده است.

مجموعه این تجربه‌ها، عربستان را به سمت جست‌وجوی گزینه‌های جایگزین خارج از چارچوب سنتی وابستگی به آمریکا سوق داده است. در همین راستا، توافق صلح با ایران با میانجی‌گری چین در سال ۲۰۲۳، پیامی روشن از چرخش راهبردی ریاض به سوی سیاست خارجی مستقل‌تر و چندجانبه بود. همزمان، حمایت بی‌قیدوشرط آمریکا از اسرائیل در جنگ غزه، نگرانی عربستان را دوچندان کرد و این برداشت را تقویت نمود که واشنگتن به ریاض نه به‌عنوان یک شریک هم‌تراز، بلکه به‌مثابه ابزاری برای پیشبرد اولویت‌های خود در منطقه می‌نگرد.

در چنین فضایی، عربستان از پیوستن به ائتلاف‌های نظامی آمریکا و اروپا در دریای سرخ خودداری کرد؛ ائتلاف‌هایی که به‌گفته ناظران، بیش از هر چیز در خدمت تأمین امنیت رژیم صهیونیستی هستند. منابع دیپلماتیک تأکید کرده‌اند ریاض و ابوظبی مشارکت در هرگونه اقدام نظامی را مشروط به هدف‌گیری مستقیم تهدیدات یمنی دانسته‌اند، نه عملیات‌های محدود و نمادین.

در مجموع، موضع مخالف عربستان با جنگ علیه ایران، بازتاب مجموعه‌ای از تجربه‌های تلخ، بی‌اعتمادی فزاینده به آمریکا و تلاش برای بازتعریف جایگاه این کشور در معادلات امنیتی منطقه است؛ مسیری که نشان‌دهنده فاصله‌گیری تدریجی ریاض از «چتر امنیتی آمریکا» و حرکت به‌سوی گزینه‌های مستقل‌تر راهبردی است.