چرا آنکارا کانال مستقیم با حزبالله باز کرد؟
حرکات تازه دیپلماتیک نشان میدهد ترکیه با وجود اختلافات سیاسی، حزبالله را بازیگری حذفناشدنی در معادلات سوریه و لبنان میداند و برای مدیریت مرحله پس از جنگ، کانال ارتباطی مستقیمی با این جنبش گشوده است.
به گزارش ایلنا به نقل از النشره، تحولات اخیر نشان میدهد که حزبالله با چندین بازیگر عربی و منطقهای کانالهای ارتباطی متعددی برقرار کرده است. این حزب بهطور مستمر با مصر در تماس است و اخیرا دیداری میان محمد رعد، نماینده حزب، و سفیر مصر در لبنان برگزار شد. همچنین دیدارهایی میان مسئولان حزبالله و قطر انجام شده و پیش از آن، ملاقاتهایی با مقامات ترکیه صورت گرفته بود که چند هفته پیش از حضور هیئت حزبالله در کنفرانس «عهد با قدس» برگزار شد و محور آن تنها موضوع سوریه بود.
این تحرکات نشان میدهد که آنکارا همچنان حزبالله را بهعنوان بازیگری تأثیرگذار در معادلات پس از جنگ، چه در سوریه و چه در مرزهای لبنان، میبیند، حتی اگر اختلافات سیاسی و ایدئولوژیک میان دو طرف ادامه داشته باشد.
ترکیه که بهطور فعال در حمایت و تثبیت نظام جدید سوریه نقش دارد، میداند که ثبات این نظام تنها از مسیر توافقات بینالمللی یا منطقهای بهدست نمیآید، بلکه نیازمند حل و فصل غیرمستقیم تنشها با نیروهایی است که طی سالهای جنگ، حضور نظامی و سیاسی قابل توجهی یافتهاند، از جمله حزبالله. بر این اساس، آنکارا تلاش میکند با ارائه تضمینهایی درباره رویکرد دمشق نسبت به حزبالله و لبنان، مانع سوءتفاهمها و بروز تنشهای غیرقابل پیشبینی شود، بهویژه در شرایطی که ترکیه در تلاش است نفوذ سیاسی و امنیتی خود در سوریه را تثبیت کند.
از سوی دیگر، حزبالله این ارتباطات را از زاویهای کاملا واقعگرایانه دنبال میکند. این حزب که تحولات مواضع ترکیه طی دهه گذشته را تجربه کرده، میداند که آنکارا هرگز متحدی دائمی نبوده و نمیتواند دشمنی ثابت باشد. هدف حزبالله در این مرحله، تضمین آن است که نظام جدید سوریه به بستری برای هدف قرار دادن مستقیم یا غیرمستقیم این جنبش تبدیل نشود، چه در داخل سوریه و چه در مرزهای لبنان.
به گفته منابع خبری، منافع مشترک میان دو طرف، هرچند محدود و موقت به نظر برسد، وجود دارد و امکان گسترش آن نیز وجود دارد. ترکیه خواستار سوریهای یکپارچه و تحت کنترل مرکزی است تا مرزها را مدیریت کند و از هرجومرج جلوگیری شود؛ حزبالله نیز به هیچ وجه به نفع تجزیه یا ظهور گروههای افراطی که ممکن است جبههها را دوباره باز کنند، نمیبیند. هر دو طرف، هرچند از زاویههای متفاوت، با هر پروژه تجزیهای که به نفع اسرائیل باشد یا زمینه حضور گسترده غربی در سوریه را فراهم کند، مخالفند؛ زیرا چنین تحولی هم به پروژه ترکیه آسیب میزند و هم آینده لبنان را تهدید میکند و تنها به نفع دشمن اسرائیلی خواهد بود.
در نتیجه، روابط حزبالله و ترکیه احتمالا در وضع فعلی باقی خواهد ماند؛ نه ائتلاف کامل و نه خصومت و قطع رابطه، بلکه ارتباطی مستمر و محتاطانه که الزامات مرحله کنونی را پیش میبرد و شاید در آینده زمینه همکاری گسترده عربی-اسلامی برای مهار پروژه اسرائیل فراهم شود.
موفقیت یا شکست این مسیر در سوریه به عملکرد نظام جدید، قدرت واقعی نفوذ آن و تواناییاش در اطمینان دادن به طرفهای مختلف بستگی دارد، در حالی که حزبالله به نظر میرسد واقعگرایی را انتخاب کرده و درهای خود را برای هرگونه گفتوگو و ارتباط منطقی با کشورهای منطقه باز گذاشته است.
