ادعای بزرگ مدیرعامل اکسیر پلیمر: مهمترین خطای صنعت بازیافت!
مدیرعامل اکسیر پلیمر معتقد است بزرگترین خطای صنعت بازیافت در ایران، بیتوجهی به «یکنواختسازی و استانداردسازی مواد» و تداوم فعالیت واحدهای غیررسمی است؛ خطایی که به گفته او، هم تولیدکننده و هم مصرفکننده را متضرر کرده و مانع شکلگیری یک صنعت بازیافت پایدار و صادراتمحور شده است.
صنعت بازیافت پلیمر در ایران با وجود رشد کمی، همچنان با چالشهای ساختاری عمیقی روبهروست؛ از نبود استانداردهای الزامآور و ضعف تفکیک از مبدأ گرفته تا فعالیت گسترده واحدهای زیرپلهای. در چنین شرایطی، برخی فعالان این حوزه نسبت به تداوم مسیر فعلی هشدار میدهند. سید مرتضی رستگار رامشه، مدیرعامل شرکت اکسیر پلیمر، در گفتوگو با مجله «دنیای بازیافت» با طرح یک ادعای صریح، معتقد است ریشه بسیاری از مشکلات این صنعت در یک خطای بنیادین نهفته است؛ خطایی که به گفته او، سالهاست نادیده گرفته شده است.
«بزرگترین چالش، عدم یکنواختی مواد بازیافتی است»
رستگار در پاسخ به این پرسش که مهمترین مشکل تولید با مواد بازیافتی چیست، تأکید کرد: «بزرگترین چالش، عدم یکنواختی مواد بازیافتی است. اگر سیاستهای کشور از تفکیک از مبدأ تا ماشینآلات و فرآیندها به سمت یکنواختسازی حرکت کند، صنعت بازیافت موفق خواهد بود.»
او با اشاره به تجربه عملی در خطوط تولید افزود: «حتی اگر بار کیفیت پایینی داشته باشد، اما یکنواخت باشد، میتوان با آن کار کرد. اما وقتی مواد از منابع مختلف و با ترکیبهای متفاوت وارد خط میشوند، کیفیت تولید دائماً دچار نوسان میشود.»
واحدهای زیرپلهای؛ خطایی که کل بازار را متضرر میکند
مدیرعامل اکسیر پلیمر، فعالیت گسترده واحدهای غیررسمی را یکی از مصادیق اصلی این خطای ساختاری دانست و گفت: «متأسفانه در کشور ما بخش بزرگی از بازیافت به شکل واحدهای زیرپلهای و غیررسمی فعالیت میکند. خروجی این واحدها فاقد استاندارد است و مشتریان را با مواد ناپایدار، کیفیت متغیر و هزینههای جانبی بالا روبهرو میکند.»
به گفته او، پیامد این وضعیت در نهایت به ضرر کل صنعت تمام میشود: «همه مشتریان پس از مدتها تجربه زیانبار، دوباره سراغ تولیدکنندگان استاندارد برمیگردند. این فاصله میان تولیدکننده استاندارد و واحدهای زیرپلهای باید پر شود.»
«کلید موفقیت بازیافت، کنترل و حذف عدم یکنواختی است»
رستگار با اشاره به راهبرد اکسیر پلیمر در سالهای ابتدایی فعالیت توضیح داد: «ما از همان روز اول فهمیدیم که کلید موفقیت در بازیافت، کنترل و حذف همین عدم یکنواختی است.» او درباره اقدامهای عملی این مجموعه گفت: «برای رسیدن به یکنواختی از تجهیزات استاندارد و میکسرهای بزرگ استفاده میکنیم؛ مثلاً در یک میکسر ۱۰ تنی HIPS را مخلوط میکنیم تا به ترکیب همگن برسیم. چون هر ماده، نسخه و فرمول خودش را دارد و باید جداگانه کنترل شود.»
تولید گرانول بازیافتی یکنواخت راه حل توسعه صنعت بازیافت پلیمر در ایران
نبود استاندارد؛ مانع اصلی توسعه پایدار
مدیرعامل این مجموعه صنعتی، نبود استاندارد را مهمترین مانع آینده صنعت بازیافت دانست و تصریح کرد: «استانداردسازی کلیدیترین مسئله است. بدون استاندارد، چرخه بازیافت کارآمد نمیشود.» او در ادامه اضافه کرد: «گپ بین قیمت گرانول بازیافتی و نو همیشه وجود دارد، اما استانداردسازی باعث میشود مواد بازیافتی قابل استفادهتر و مقرونبهصرفهتر شود و به مسائل زیستمحیطی پاسخ دهد.»
تفکیک از مبدأ؛ حلقه گمشده سیاستگذاری
رستگار نقش تفکیک زباله از مبدأ را تعیینکننده دانست و گفت: «تفکیک از مبدأ اصلیترین ابزار برای افزایش کیفیت بازیافت و کاهش ضایعات است. وقتی مواد به درستی جدا شوند، فرآیند شستشو و تولید یکنواختتر میشود.» او در عین حال، وضعیت موجود را انتقادی توصیف کرد: «متأسفانه هیچگاه مسأله تفکیک از مبدأ برای حاکمیت جدی نبوده است. شهرداریها حتی در خیابانهای مهم سطل زباله مناسب قرار نمیدهند.»
انجمن بازیافت؛ راهی برای اصلاح یک خطای تاریخی
مدیرعامل اکسیر پلیمر، تشکیل انجمن تخصصی بازیافت مواد پلیمری را راهکاری برای جبران این خطا دانست و تأکید کرد: «این فاصله میان تولیدکننده استاندارد و واحدهای زیرپلهای باید پر شود، و این دقیقاً کاری است که انجمن بازیافت میتواند انجام دهد.» به گفته او: «انجمن از طریق استانداردسازی، ارزیابی، نظارت و اعتباربخشی میتواند کیفیت واقعی شرکتهای رسمی را برای مشتریان شفاف کند.»
«بدون اصلاح این خطا، فرصت صادرات از دست میرود»
رستگار با اشاره به جایگاه ایران در صنعت پلیمر هشدار داد: «ایران یک فرصت بزرگ دارد: فرصت صادرات مواد بازیافتی مهندسیشده. اما این فرصت بدون یک نهاد تخصصی که بتواند کیفیت، استاندارد، شفافیت و اعتماد ایجاد کند، عملیاتی نخواهد شد.»
او در جمعبندی دیدگاه خود گفت: «صنعت بازیافت امروز در حال گذار است. اگر این خطای بنیادی، یعنی بیتوجهی به استاندارد و یکنواختی، اصلاح نشود، این گذار به بحران تبدیل خواهد شد؛ اما اگر اصلاح شود، بازار فروش گرانول بازیافتی میتواند به یکی از مزیتهای راهبردی اقتصاد ایران بدل شود.»
