ایلنا گزارش میدهد؛
بازگشت ریسک ژئوپلیتیکی به بازار گاز اروپا؛ هرمز دوباره قیمتها را صعودی کرد
پس از هفتهها امیدواری نسبت به کاهش تنشها در خاورمیانه، بازار گاز اروپا بار دیگر با ریسکهای ژئوپلیتیکی مواجه شده است؛ ریسکهایی که با ازسرگیری درگیریها میان ایران و آمریکا و اختلال در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز، به افزایش شدید قیمتها در بازارهای گاز منجر شدهاند.
به گزارش ایلنا، پس از امضای یادداشت تفاهم میان ایالات متحده و ایران در ماه ژوئن، امیدهایی نسبت به کاهش تنشها و ازسرگیری صادرات گاز طبیعی مایع از مسیر تنگه هرمز شکل گرفته بود، اما این روند دوام چندانی نداشت. مذاکرات میان دو طرف به نتیجه نرسید و حملات نظامی میان دو طرف از ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۶ از سر گرفته شد.
در پی این تحولات، عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز تقریباً متوقف شده و همین مسئله، قیمت گاز در بازار نقدی اروپا را به بالاترین سطح خود از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه ۲۰۲۶ رسانده است.
بر اساس گزارش وبسایت شرکت تحقیقاتی وود مکنزی، قیمت لحظهای گاز در اروپا اکنون به بیش از ۶۰ یورو به ازای هر مگاوات ساعت رسیده که معادل حدود ۲۰ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیایی است. این رقم حدود ۵۰ درصد بالاتر از سطح قیمتها در زمان امضای یادداشت تفاهم ایران و آمریکا در ۱۲ ژوئن برآورد میشود.
آسیبپذیری بیشتر بازار گاز اروپا
براساس گزارش پلتفرم انرژی در واشنگتن؛ تحلیلگران معتقدند بازار گاز اروپا نه فقط به دلیل تشدید دوباره تنشها در خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز، بلکه به علت برخی عوامل ساختاری نیز در برابر نوسانات شدید قیمت آسیبپذیرتر شده است.
یکی از مهمترین این عوامل، کاهش سطح ذخایر گاز اروپا به کمتر از ۵۰ درصد است؛ سطحی که برای این مقطع از سال بیسابقه توصیف میشود و نگرانیهایی جدی درباره توان این قاره برای تکمیل ذخایر پیش از فصل گرمایش زمستان ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ ایجاد کرده است.
در کنار این موضوع، تقاضای آسیا برای گاز طبیعی مایع از ماه آوریل بار دیگر افزایش یافته و با وجود کمبود عرضه از سوی قطر و بالا بودن قیمتها، اکنون به سطح سال ۲۰۲۵ بازگشته است. رقابت میان اروپا و آسیا برای جذب محمولههای فوری LNG معمولاً موجب رشد بیشتر قیمتها میشود و هزینه ذخیرهسازی برای زمستان آینده را بالا میبرد.
از سوی دیگر، انتظار نمیرود طی ۹ تا ۱۲ ماه آینده عرضه قابل توجه جدیدی وارد بازار جهانی LNG شود. همچنین پروژههای جدید قطر نیز، حتی در صورت عدم تشدید جنگ، پیش از نیمه دوم سال ۲۰۲۷ به مرحله تولید نخواهند رسید.
سناریوهای پیشروی بازار
وود مکنزی در بررسی سناریوهای مختلف خود اعلام کرده که بازار گاز اروپا در ماههای آینده احتمالاً برای پر کردن ذخایر با دشواری روبهرو خواهد بود.
حتی در خوشبینانهترین سناریو، یعنی بازگشت تولید قطر و رسیدن آن به ظرفیت کامل عملیاتی تا پایان سپتامبر به استثنای دو واحد آسیبدیده، سطح ذخایر گاز اروپا تا ابتدای نوامبر از ۷۵ درصد فراتر نخواهد رفت. این در حالی است که میانگین سطح ذخیرهسازی در پنج سال گذشته پیش از ورود به زمستان، حدود ۹۰ درصد بوده است.
به گفته این مؤسسه، هرچند ازسرگیری عبور LNG از تنگه هرمز میتواند به کاهش نسبی قیمتها کمک کند، اما پایین بودن سطح ذخایر اروپا همچنان عامل حفظ قیمتهای بالا در زمستان آینده خواهد بود.
در صورت تداوم اختلال در بازگشایی تنگه هرمز که حدود یکچهارم تجارت جهانی LNG از آن عبور میکند، فشار بر قیمتها تشدید خواهد شد. اگر این وضعیت دو ماه دیگر ادامه یابد، اروپا برای رساندن ذخایر خود به ۷۰ درصد تا ماه نوامبر با مشکلات جدی مواجه میشود.
در چنین شرایطی، هرچند کشورهای ثروتمندتر در اروپا و آسیا ممکن است بتوانند نیاز زمستانی خود را تأمین کنند، اما برخی اقتصادهای نوظهور آسیایی احتمالاً ناچار به کاهش شدید مصرف خواهند شد، زیرا توان مالی لازم برای پرداخت هزینههای بالاتر واردات LNG را ندارند.
کاهش واردات LNG اروپا
دادههای واحد تحقیقات انرژی نشان میدهد واردات گاز طبیعی مایع اروپا در سهماهه دوم سال، تحت تأثیر افزایش قیمتها، با ۱۰.۵ درصد کاهش به ۲۶.۲۷ میلیون تن رسیده است. این در حالی است که این رقم در مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۲۹.۳۵ میلیون تن بوده است.
احتمال بازنگری در سیاست انرژی اروپا
تحلیلگران هشدار میدهند اگر شرایط در زمستان آینده وخیمتر شود، اتحادیه اروپا ناچار به بازنگری در برخی اهداف کلیدی سیاست انرژی خود میشود؛ از جمله ممنوعیت واردات گاز روسیه که قرار است از ژانویه ۲۰۲۷ اجرایی شود.
بر اساس پیشبینیهای وود مکنزی، اتحادیه اروپا همچنین ممکن است اجرای مقررات سختگیرانهتر مربوط به انتشار گاز متان را در برخی بخشها به تعویق بیندازد.
اگرچه قیمت گاز در اروپا هنوز به رکوردهای ثبتشده پس از آغاز جنگ اوکراین نرسیده، اما همزمانی تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی با سیاستهای سختگیرانه برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی وارداتی، میتواند این قاره را با یک بحران واقعی انرژی روبهرو کند.
هفته گذشته، اتحادیه اروپا برنامهای بلندپروازانه را با هدف دو برابر کردن سهم برق در سبد انرژی تا سال ۲۰۴۰ و کاهش ۶۵ تا ۷۰ درصدی تقاضای گاز در همین بازه زمانی آغاز کرد. با این حال، تجربه نشان داده است که واکنش دولتها در شرایط بحران، بیش از آنکه تابع اهداف بلندمدت باشد، از فشارهای فوری و محدودیت گزینههای در دسترس تأثیر میپذیرد.
