رمزگشایی از اهداف تصیم جدید آرامکو/ «جنگ قیمتی» آغاز شد؟

به گزارش ایلنا، تصمیم شرکت آرامکوی عربستان برای کاهش قیمت رسمی فروش نفت خام سبک، پس از آنکه تحلیلگران آن را به تحولات سیاسی یا نشانه‌هایی از تقاضای ضعیف مرتبط دانستند، سوالات گسترده‌ای را در بازارها برانگیخته است، در حالی که بررسی مکانیسم‌های قیمت‌گذاری نشان می‌دهد که این تصمیم به عوامل تجاری و لجستیکی مربوط می‌شود.

دکتر انس الحاجی، کارشناس اقتصاد انرژی، خاطرنشان کرد که بسیاری از تفاسیر تصمیم به کاهش قیمت‌ها، ناشی از سوءتفاهم در مورد ماهیت قیمت‌گذاری نفت عربستان سعودی و سازوکار تعیین حق بیمه ماهانه در مقایسه با نفت خام‌های معامله‌شده در سطح جهانی است.

وی توضیح داد که خوانش تصمیمات آرامکو مستلزم درک دقیقی از تفاوت سیستم بازاریابی نفت عربستان با نفت خام برنت، وست تگزاس، دبی و عمان است، زیرا این شرکت عمدتاً به قراردادهای بلندمدت متکی است و نه به تجارت در بازارهای نقدی یا آتی.

وی افزود که تغییر اخیر در قیمت‌های رسمی فروش، نه نشان‌دهنده جنگ قیمت است و نه نشان‌دهنده مازاد زیاد در بازار، بلکه بیانگر یک واکنش تجاری موقت است که به دلیل شرایط جریان عرضه پس از بازگشایی کشتیرانی از طریق تنگه هرمز و آزادسازی یکباره مقادیر زیادی نفت، اعمال شده است.

 الحاجی گفت که قیمت نفت عربستان سعودی را نمی‌توان از طریق مقایسه مستقیم با نفت خام برنت یا وست تگزاس اینترمدیت درک کرد، زیرا عربستان سعودی نفت خام معیاری که در بازارهای نقدی معامله شود، ندارد، بلکه بیشتر به بازاریابی تولید خود از طریق قراردادهای بلندمدت با مشتریان اصلی خود متکی است.

وی توضیح داد که آرامکو معمولاً قیمت‌های رسمی فروش خود را در روز پنجم هر ماه یا بیشتر اعلام می‌کند و آنها را بر اساس میانگین قیمت‌های نفت خام دبی و عمان تعیین می‌کند، سپس مبلغی را به عنوان حق بیمه اضافه یا کم می‌کند که با توجه به شرایط بازار و روند عرضه و تقاضا متفاوت است.

 در حالی که بازارهای جهانی با تحلیل‌های متضاد درباره کاهش قیمت رسمی فروش نفت خام سبک عربستان روبرو هستند، بررسی‌های دقیق نشان می‌دهد که تصمیم آرامکو نه از سر رقابت سیاسی و نه به دلیل ضعف تقاضا، بلکه برای حل یک بن‌بست لجستیکی و عملیاتی در حوزه حمل‌ونقل دریایی اتخاذ شده است.

به باور کارشناسان، کاهش قیمت، در واقع ابزاری برای مدیریت جریان ناوگان نفتکش‌ها در دوران پس از بازگشایی تنگه هرمز است. آنها با یادآوری شرایط بحرانی دوران بسته بودن تنگه هرمز، توضیح می دهند که در آن مقطع، به دلیل ناچار شدن عربستان به استفاده از خطوط لوله و افزایش هزینه‌های عرضه، قیمت نفت عربستان به دلیل کمبود شدید، با اختلاف قیمتی چشمگیر (حدود ۱۹ تا ۲۰ دلار بالاتر از میانگین نفت دبی و عمان) معامله می‌شد. 

تحلیلگران با تمرکز صرف بر شاخص‌های برنت و وست تگزاس (WTI)، از متوجه شدن این واقعیت غافل ماندند که نفت عربستان در بازارهای فیزیکی با قیمتی بسیار بالاتر از این شاخص‌ها معامله می‌شد. اکنون، کاهش قیمت اخیر، به معنای یک «جنگ قیمت» نیست، بلکه صرفاً حذف آن «پریمیوم» (مازاد قیمت) استثنایی و بازگشت به یک سطح منطقی (با تخفیف اندک ۱.۵ دلاری نسبت به نفت دبی و عمان) است.

بازگشایی تنگه هرمز منجر به آزادسازی ناگهانی حجم عظیمی از نفتکش‌ها شد که در طول دوره بسته بودن در خلیج فارس محبوس بودند. اکنون با ورود این کشتی‌ها و همزمان آزاد شدن بیش از ۵۰ میلیون بشکه نفت شناور ایران، بازار با هجوم ناگهانی عرضه روبرو شده است.

مشکل اصلی در اینجا، عدم تعادل در چرخه حمل‌ونقل است؛ نفتکش‌ها محموله‌ها را تخلیه می‌کنند اما به دلیل حجم بالای تقاضای تخلیه، توان بازگشت سریع به مبدأ برای بارگیری مجدد را ندارند. اگر آرامکو قیمت را کاهش ندهد، خریداران با سرعت کافی محموله‌ها را دریافت نمی‌کنند، ناوگان در بن‌بست می‌ماند و در نهایت تولیدکنندگان با خطر توقف تولید یا هزینه‌های عملیاتی بسیار بالا به دلیل کمبود کشتی مواجه می‌شوند.

بنابراین، کاهش قیمت در واقع یک «مشوق تجاری» برای خریداران است تا محموله‌ها را سریع‌تر دریافت کنند و چرخه گردش ناوگان دریایی را برای جلوگیری از توقف تولید حفظ نمایند.

الحاجی با استناد به داده‌های تاریخی، هرگونه ادعا مبنی بر آغاز جنگ قیمتی توسط عربستان را رد کرد. او با مقایسه شرایط فعلی با بحران مارس ۲۰۲۰، خاطرنشان کرد:

در مارس ۲۰۲۰: قیمت‌ها بیش از ۱۰ دلار کمتر از جهانی سقوط کرد و تولید به ۱۲ میلیون بشکه در روز افزایش یافت (که اکنون چنین نیست).

در شرایط فعلی: هدف آرامکو فشار بر رقبا یا تغییر تعادل بازار نیست، بلکه مدیریت یک واقعیت تجاری جدید است.

وی همچنین اشاره کرد که این تصمیم هیچ ارتباطی با مذاکرات سیاسی یا تنش‌های درون اوپک پلاس ندارد و برخلاف تصورات رایج، یک واکنش مستقیم به ترافیک سنگین نفتکش‌ها و جریان عرضه پس از بازگشایی تنگه هرمز است.

نتیجه‌گیری

از دیدگاه اقتصادی، تصمیم آرامکو کاملاً با اصول مدیریت ریسک در شرکت‌های بزرگ خصوصی همخوانی دارد. این اقدام، تلاشی است برای جلوگیری از انباشت موجودی و تضمین تداوم جریان صادرات در دوره‌ای که بازار با ورود همزمان مقادیر زیادی نفت و ترافیک سنگین دریایی روبرو است.