کد خبر: 70378 A

این کتاب برخلاف کتاب‌های دیگر که معمولا مردم‌نگاری را در حوزه­‌ی شناخت اقوام مختلف کشور دنبال کرده­‌اند، زندگی مردم را در یک جامعه­‌ی شهری مورد بررسی قرار داده است.

ایلنا: غرفه انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در هفتمین روز از نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، عصر سه شنبه؛ هفدهم اردیبهشت ماه، میزبان مراسم رونمایی دو جلد از کتاب‌های نعمت الله فاضلی(پژوهشگر و استاد مردم شناسی) بود. در این مراسم، کتاب «پشت دریاها شهری است» برای اولین بار و ویرایش دوم کتاب «فرهنگ و شهر» که چاپ اول آن در سال گذشته منتشر شده بود، روی میز فروش قرار گرفت.

به گزارش خبرنگار ایلنا، در این مراسم که با حضور چند نفر از اساتید دانشگاهی برگزار شد، نعمت الله فاضلی با اشاره به کتاب «فرهنگ و شهر» گفت: یکی از اتفاقات جالب و شیرینی که در خصوص این کتاب برای من رخ داد، این بود که استاد انوری؛ مترجم، فیلسوف، ریاضی­دان، ادیب و نسخه شناس شناخته شده­‌ی کشور؛ نقد ریزبینانه­‌ای روی این کتاب نوشتند که به لحاظ معنوی، برای من بسیار ارزشمند بود. همچنین نکته‌­ی قابل توجهی که می‌­توانم در مورد این کتاب بگویم، این است که این کتاب بدون انگیزه­‌ی قبلی نوشته شده است؛ چراکه حاصل تجمیع و گردآوری مقالات، مصاحبات و سخنرانی‌های من در موضوعات مختلف شهری است.

این پژوهشگر ضمن بیان این مطلب که خوشبختانه این کتاب مورد استقبال مخاطبان قرار گرفته و به چاپ دوم رسیده است، افزود: ارزش این نوع کتاب‌ها در این است که معمولا ما در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌هامان، در طرح مسائل و موضوعات مختلف، خلاقانه‌­تر و با اتکا به دریافت­‌های شخصی خودمان به ارائه­‌ی مطالب می­‌پردازیم. درحالیکه در نگارش کتاب با سبک و سیاق معمول و متداول، مجبور هستیم دائما به کتاب‌های دیگر رجوع کرده و مطالب مختلف را در کنار یکدیگر، کولاژ کنیم.

فاضلی در ادامه­‌ی سخنانش، به رونمایی کتاب «پشت دریاها شهری­‌ست...» اشاره کرد و تشریح این کتاب اظهار داشت: این کتاب، در 3 بخش نوشته شده است. در بخش نخست؛ به کاربردهای مردم نگاری در رشته­‌های مختلف- در دو فصل به مردم نگاری عمومی و در یک فصل به مردم نگاری کاربردی- پرداخته‌­ام. آنچنان‌که تجربه‌های ایرانی و جهانی خود را درخصوص مردم‌نگاری شهری مورد نظر قرار داده‌ام. از این حیث، این کتاب برخلاف کتاب‌های دیگر که معمولا مردم‌نگاری را در حوزه­‌ی شناخت اقوام مختلف کشور دنبال کرده­‌اند، زندگی مردم را در یک جامعه­‌ی شهری مورد بررسی قرار داده است. به عبارت دیگر من مردم‌نگاری را از دریچه­‌ای جدید و برای جامعه­‌ی مدرن و صنعتی امروزی به کار گرفته‌ام.

وی ادامه داد: بخش دوم از این کتاب، به آموزش مباحث اسنوگرافی و اتواسنوگرافی اختصاص یافته است. درخصوص بحث اول، مقالات زیادی وجود دارد؛ بنابراین این قسمت از کتاب، چندان جذاب و تازه نیست. اما در قسمتِ آموزش اتواسنوگرافی مباحث جدید و متفاوتی را مطرح کرده­‌ام؛ که به پژوهشگران و مردم شناسان آموزش می­‌دهد که چگونه یافته‌های خود را در حوزه مردم‌نگاری به رشته تحریر درآورند.

این مردم شناس درخصوص بخش سوم از کتابش نیز توضیح داد: بخش پایانی با چهار فصل، به بررسی مطالعات موردی درخصوص شهر ایرانی اختصاص یافته است. در فصل اول از این بخش، تجربه­‌ی شهری شدن ایران را که مطابق با اطلاعات موجود؛ به سال 1365 برمی­‌گردد را مورد بررسی قرار داده­‌ام. هرچند که برخی از کارشناسان معتقدند هنوز هم منش و رویه­های غالب در میان مردم، روستایی و عشایری است.

این نویسنده افزود: به هر تقدیر، تا به حال هیچ تعریف روشنی از اینکه چطور شد مردم روستایی کشورمان، شهری شدند ارائه نشده است. همانطور که می­‌دانید این مساله؛ تنها مساله­‌ی ایران نیست! چراکه اکثر ملل جهان نیز حداقل تا 50 سال قبل در جوامعه روستایی زندگی می­‌کردند. بر این اساس؛ از آنجایی که خودِ من روستایی بودم، تجربه‌های شهری شدن خود را به کار گرفتم و با در نظر گرفتن روحیات ایرانی، به نوشتن این قسمت از کتاب پرداختم. جالب است بدانید که طبق مطالعات انجام گرفته، تنها بیست درصد از جوامع شهری در کشورمان هستند که 3 نسل قبل­‌ترشان نیز سابقه­‌ی زندگی شهری داشته­‌اند.

نویسنده­‌ی کتاب «پشت دریاها شهری است...» ادامه داد: سه فصل دیگر از این بخش نیز مباحث و دغدغه­‌های جوامع شهری امروزی در کشورمان را شامل می­‌شود. یکی از این مباحث، مبحث ترافیک است. من در این کتاب گفته­‌ام که مردم ترافیک را دوست دارند؛ و حتی اگر ترافیک نباشد، از غصه دق خواهند کرد. چراکه فی­‌الواقع، ترافیک یک تجربه­‌ی فراغتی است و خیلی از مشکلات مردم، در همین ترافیک­ حل می­‌شود.

وی اضافه کرد: یکی دیگر از مباحث مورد نظر در بخش سوم، بحثِ راه رفتن در شهر است. در این خصوص، کتاب­های زیادی به زبان انگلیسی نوشته شده اما هنوز در کشور ما، کتاب مستقلی در این باره منتشر نشده. من در این قسمت از کتابم، ضمن توضیح و تشریح مساله­‌ی راه رفتن، تجربیات خود را از تکتیک­‌های راه رفتن در جوامع شهری توضیح داده­‌ام.

فاضل گفت: در فصل بعدی از این بخش نیز، به بررسی مساله­‌ی چای­‌نوشی در کشورمان پرداخته­‌ام؛ چای نوشی به اشکالِ فردی، جمعی، شهری، روستایی و... مطالعات حول محور فرهنگ چای نوشی بسیار مرسوم است و کتاب­‌های زیادی نیز در این خصوص نوشته­‌اند. در کشور ما نیز چای­‌نوشی؛ خصوصا چای­‌نوشی­‌هایی که با گپ و گفت ایرانیان همراه می­‌شود، مساله­ی مهمی­‌ست. البته کشور ما در این خصوص، رقیبانی چون انگلستان و ژاپن را دارد اما یکی از مهمترین بارزه­‌های جوامع ایرانی، همین بارزه­‌ی چای­‌نوشی و گپ‌زدن­‌های صمیمانه است.

این نویسنده و پژوهشگر حوزه­‌های مردم شناسی، درخصوص کتاب «پشت دریاها شهری است...» افزود: مطالب موجود در این کتاب، هم می­‌تواند مورد توجه مخاطبان عام قرار بگیرد و هم برای مسوولان و مدیران شهری قابل استفاده باشد. در پایان این کتاب نیز، حدودا 60 صفحه به درج منابع فارسی و انگلیسی اختصاص یافته؛ زیرا من برای تالیف این کتاب، ناچار بودم کتاب­‌های متعددی را ری­ویو کنم؛ چراکه در این کتاب، تاریخ صد ساله­‌ی کشورمان مورد مطالعه قرار گرفته است.

وی ضمن بیان این مطلب که این کتاب را؛ به جهت تلاش­‌های فراوان، انتشار بیش از 30 عنوان کتاب و فعالیت در فضای مجازی به دکتر ناصر فکوهی تقدیم کرده است، خاطرنشان کرد: مدتی­‌ست که انتشار کتاب در حوزه­‌های مردم نگاری بدون لحاظ کردن رویکرده‌ی کیفی، مرسوم شده است. البته این اتفاق‌ها را در جهت توسعه­‌ی مباحث مردم شناسی و مطالعات شهری به فال نیک می­‌گیریم. اما واقعیت این است که ما در حوزه­‌ی فعالیت­‌های پژوهشی مردم نگاری خیلی عقب­‌ایم. دلیلش هم این است که معمولا مطالعات شهری در حوزه­‌های اقتصادی و کسب و کار؛ نظیر شهرسازی و معماری شهری مورد توجه بوده­‌اند؛ نه در جایگاه پژوهش و تولید کتاب­‌های ارزشمند.

انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
نرم افزار موبایل ایلنا
ارسال نظر