بازخورد ارجاع در پزشکی خانواده بازنگری می‌شود

در این نشست، روند اجرای برنامه در دانشگاه‌های علوم پزشکی و وضعیت شاخص‌هایی از جمله نوبت‌گیری، ویزیت، ارجاع، بازخورد ارجاع و عملکرد سطوح مختلف ارائه خدمت مورد بررسی قرار گرفت و بر ضرورت استقرار یک نظام دقیق، مستمر و قابل اتکا برای پایش عملکرد دانشگاه‌ها تأکید شد.

یکی از محورهای اصلی جلسه، بررسی اختلاف میان برخی داده‌های استخراج‌شده از سامانه‌ها و گزارش‌های ارائه‌شده از سوی دانشگاه‌های علوم پزشکی بود. در این زمینه، بر ضرورت ایجاد مبنای واحد برای استخراج و تحلیل داده‌ها، بررسی علت اختلاف آمارها و اطمینان از صحت و قابلیت استناد اطلاعات تأکید شد تا تصمیم‌گیری‌ها بر اساس داده‌های واقعی و قابل راستی‌آزمایی انجام شود.

همچنین مقرر شد شاخص‌های برنامه به‌صورت مستمر و در بازه‌های زمانی مشخص پایش شوند و علاوه بر میزان تحقق هر شاخص، روند تغییرات آن نیز مورد بررسی قرار گیرد. در مواردی که استاندارد مشخصی برای یک شاخص وجود ندارد، استفاده از خط مبنا و مقایسه روند عملکرد در دوره‌های مختلف به‌عنوان یکی از روش‌های ارزیابی مورد توجه قرار گرفت.

در بخش دیگری از نشست، موضوع نظام ارجاع و به‌ویژه کیفیت بازخورد ارجاع مورد بحث قرار گرفت. در این بخش تأکید شد که صرف ثبت بازخورد در سامانه نمی‌تواند به معنای تحقق کامل این فرآیند باشد و لازم است محتوای بازخورد به گونه‌ای باشد که برای پزشک خانواده و پزشک سطح یک، اطلاعات کاربردی و مؤثر برای ادامه روند مراقبت و درمان بیمار فراهم کند.

بر همین اساس، بازنگری در ساختار و محتوای بازخورد ارجاع، بررسی کیفیت بازخوردهای ثبت‌شده و حرکت از بازخوردهای صرفاً شکلی به سمت بازخوردهای معنادار و کاربردی از جمله موضوعات مورد تأکید در این نشست بود.

همچنین پیشنهاد شد ساختار فعلی پرسش‌ها و پاسخ‌های مربوط به بازخورد ارجاع مورد بازنگری قرار گیرد و در کنار پاسخ‌های دوگزینه‌ای، امکان ثبت اطلاعات توصیفی، عددی و طیفی نیز فراهم شود تا اطلاعات حاصل از بازخورد، ارزش بالاتری برای پزشکان و نظام تصمیم‌گیری داشته باشد.

در ادامه، مشکلات فنی و زیرساختی برخی سامانه‌ها، از جمله سامانه سیب، و تأثیر آن بر زمان انجام فرآیندهایی مانند نوبت‌گیری مورد بررسی قرار گرفت. در این زمینه، بر شناسایی مشکلات مربوط به سرعت سامانه، پهنای باند و فرآیندهای ارتباطی و تلاش برای کاهش زمان انجام فرآیندهای سامانه‌ای تأکید شد؛ چرا که طولانی شدن این فرآیندها می‌تواند از زمان اختصاص‌یافته پزشک به بیمار بکاهد.

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، نحوه تعیین حد آستانه شاخص‌های عملکردی بود. در این بخش تأکید شد که شاخص‌هایی مانند نوبت‌گیری نباید بدون توجه به شرایط واقعی مراکز و رفتار مراجعه‌کنندگان، صرفاً بر اساس دستیابی به عدد ۱۰۰ درصد ارزیابی شوند و لازم است حدود مطلوب شاخص‌ها بر مبنای مطالعات، شواهد و شرایط اجرایی تعیین شود.

همچنین ضرورت تفکیک دقیق مراجعات و ویزیت‌هایی که از مسیر نظام ارجاع وارد سطوح دو و سه می‌شوند مورد تأکید قرار گرفت تا ارزیابی عملکرد نظام ارجاع با داده‌های دقیق‌تری انجام شود. در این زمینه، لازم است مشخص شود چه میزان از مراجعات سطح دو و سه واقعاً از مسیر ارجاع برنامه پزشکی خانواده وارد شده‌اند.

در بخش دیگری از جلسه، بر اهمیت پایش عملکرد سطح سه و بررسی میزان استفاده از ظرفیت این سطح در مسیر ارجاع تأکید شد و مقرر شد داده‌های مربوط به سطوح مختلف خدمت به شکلی تحلیل شوند که امکان ارزیابی واقعی عملکرد زنجیره ارجاع فراهم شود.

موضوع دیگری که در این نشست مورد توجه قرار گرفت، ضرورت جلوگیری از تقلیل برنامه پزشکی خانواده به مجموعه‌ای از شاخص‌های کمی مانند تعداد ویزیت، نوبت‌گیری و ارجاع بود. در این زمینه تأکید شد که در کنار پایش شاخص‌های کمی، باید اهداف اصلی برنامه از جمله ارتقای پیشگیری، بهبود کیفیت مراقبت، استمرار خدمات و تقویت نقش پزشک خانواده نیز مورد توجه قرار گیرد.

همچنین نیاز به آموزش مستمر پزشکان و تیم‌های اجرایی برنامه مورد تأکید قرار گرفت. بر اساس مباحث مطرح‌شده، بخشی از مسائل موجود ناشی از ابهام در فرآیندهای اجرایی، قراردادها و الزامات همکاری با سازمان‌های بیمه‌گر است و لازم است آموزش‌های کاربردی برای پزشکان و سایر عوامل اجرایی ارائه شود تا فرآیندهای برنامه با درک دقیق‌تر و هماهنگی بیشتری اجرا شود.

در ادامه جلسه، موضوع همکاری و هماهنگی با سازمان‌های بیمه‌گر، به‌ویژه در زمینه بازخورد ارجاع و فرآیندهای مرتبط با سطوح مختلف ارائه خدمت، مورد بررسی قرار گرفت و بر ضرورت تقویت هماهنگی میان وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی و سازمان‌های بیمه‌گر تأکید شد.

همچنین بر ضرورت ارتباط مستقیم‌تر با دانشگاه‌های علوم پزشکی و دریافت مسائل و پیشنهادهای استان‌ها تأکید شد تا مشکلات اجرایی برنامه در میدان شناسایی شده و برای رفع آنها راهکارهای عملیاتی طراحی شود.

در جمع‌بندی این نشست، پایش مستمر و دقیق شاخص‌ها، رفع اختلاف میان داده‌های سامانه‌ای و گزارش‌های دانشگاهی، اصلاح محتوای بازخورد ارجاع، بررسی مشکلات فنی سامانه‌ها، تعیین علمی و دقیق حدود مطلوب شاخص‌ها، تفکیک مراجعات ناشی از نظام ارجاع در سطوح دو و سه، تقویت آموزش پزشکان و تیم‌های اجرایی و افزایش هماهنگی با سازمان‌های بیمه‌گر به‌عنوان مهم‌ترین محورهای مورد پیگیری در ادامه اجرای برنامه مورد تأکید قرار گرفت.