آنچه باید درباره سونوگرافی بدانیم

وی ادامه داد: در سونوگرافی لگن از راه شکم معمولاً لازم است مثانه پر باشد، اما در سونوگرافی ترانس‌واژینال معمولاً مثانه خالی ترجیح داده می‌شود. برای سونوگرافی تیروئید اغلب آمادگی خاصی لازم نیست. در سونوگرافی بارداری نیز بسته به سن حاملگی و نوع سونوگرافی، ممکن است پر یا خالی بودن مثانه توصیه شود.

این متخصص تصویربرداری پزشکی ژل مورد استفاده در سونوگرافی را ماده‌ای بر پایه آب دانست و گفت: این ژل برای از بین بردن لایه هوای بین پروب و پوست و کمک به انتقال بهتر امواج اولتراسوند استفاده می‌شود. این ژل‌ها به‌طور کلی ایمن، غیرتهاجمی و فاقد اثرات مضر شناخته‌شده برای بارداری هستند.

رضوان خاطرنشان کرد: در بیشتر افراد، ژل سونوگرافی هیچ عارضه‌ای ایجاد نمی‌کند؛ با این حال، در افرادی که پوست بسیار حساس دارند یا سابقه آلرژی پوستی دارند، ممکن است به‌ندرت واکنش‌های خفیفی مانند قرمزی پوست، خارش یا احساس سوزش خفیف دیده شود که این واکنش‌ها معمولاً گذرا هستند و بیشتر به مواد نگهدارنده یا افزودنی‌های ژل مربوط می‌شوند، نه به خود امواج سونوگرافی.

وی یادآور شد: ژل سونوگرافی برای خانم‌های باردار مضر نیست، زیرا از طریق پوست جذب سیستمیک قابل توجهی ندارد و اثر دارویی یا تراتوژنیک شناخته‌شده‌ای برای آن مطرح نشده است. این ژل صرفاً نقش یک واسطه فیزیکی برای انتقال بهتر امواج را ایفا می‌کند.

تکرار سونوگرافی در بارداری معمولاً بی‌خطر است

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی قم تصریح کرد: سونوگرافی بارداری چون بر پایه امواج صوتی انجام می‌شود و از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کند، در کاربردهای تشخیصی استاندارد روشی ایمن محسوب می‌شود. اگر این بررسی بر اساس نیاز بالینی و تشخیص پزشک تکرار شود، معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند. با این حال، اصل مهم در استفاده از سونوگرافی این است که این روش هدفمند و بر اساس اندیکاسیون پزشکی انجام شود.

وی با بیان اینکه استفاده از واژه‌هایی مانند کیست، توده یا ندول در گزارش سونوگرافی، به‌خودی‌خود به معنای بدخیمی یا خطرناک بودن ضایعه نیست، گفت: این اصطلاحات در درجه اول برای توصیف یک یافته تصویربرداری به کار می‌روند، نه برای اعلام یک تشخیص قطعی.

این متخصص تصویربرداری ادامه داد: بیمار نباید صرفاً با دیدن یا شنیدن چنین واژه‌هایی در گزارش سونوگرافی دچار نگرانی شود. تفسیر این اصطلاحات باید در کنار علائم بالینی، سابقه بیمار و جزئیات کامل تصویربرداری انجام شود. در بسیاری از موارد، تنها پیگیری دوره‌ای کافی است و نیازی به اقدام تهاجمی وجود ندارد.

«ساده» یا «پیچیده» بودن ضایعه چه معنایی دارد؟

 رضوان خاطرنشان کرد: به‌طور کلی، واژه ساده بیشتر به نفع خوش‌خیم بودن ضایعه است، در حالی که واژه پیچیده نشان می‌دهد ضایعه نیازمند بررسی دقیق‌تر و گاهی ارزیابی تکمیلی است. با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که همه ضایعات پیچیده خطرناک‌اند یا الزاماً به جراحی و بیوپسی نیاز دارند.

وی افزود: تصمیم‌گیری درباره بیوپسی یا جراحی صرفاً بر پایه واژه «پیچیده» انجام نمی‌شود، بلکه به مجموعه‌ای از عوامل بستگی دارد، از جمله: وجود ویژگی‌های مشکوک در سونوگرافی تغییر اندازه یا رشد ضایعه در پیگیری علائم بالینی بیمار اندازه و محل ضایعه سن بیمار و ریسک‌فاکتورهای فردی نتایج تصویربرداری تکمیلی استفاده از سیستم‌های طبقه‌بندی استاندارد مانند TI-RADS، BI-RADS یا O-RADS در موارد مرتبط.

آیا سونوگرافی همیشه به تنهایی کافی است؟

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی قم در پایان سونوگرافی را روشی بسیار ارزشمند و در بسیاری از شرایط، اولین انتخاب تصویربرداری ارزیابی و تاکید کرد: سونوگرافی همیشه به‌تنهایی کافی نیست. دقت این روش ممکن است تحت تأثیر عواملی مانند چاقی، گاز روده و مهارت اپراتور قرار گیرد. در مواردی که یافته‌ها مبهم باشند یا برای مشخصه‌یابی بهتر ضایعه به اطلاعات بیشتری نیاز باشد، پزشک ممکن است از روش‌های تکمیلی مانند MRI یا CT scan استفاده کند.