کد خبر: 458006 A

فارس باقری در نشست نقد و پخش فیلم-تئاتر آثار اکبر رادی مطرح کرد؛

نخستین برنامه پخش فیلم-تئاتر آثار اکبر رادی توسط موسسه­ اکبر رادی در تالار استاد جلیل شهناز خانه­ هنرمندان ایران برگزار شد.

به گزارش ایلنا، در این نشست که ساعت ۱۶:۳۰ روز چهارشنبه بیستم بهمن ماه ۹۵ در تالار جلیل شهناز برگزار شد، ابتدا این فیلم-تئاتر اکران شد و سپس فارس باقری (نمایش­نامه ­نویس، پژوهشگر و مدرس تئاتر) و بهزاد صدیقی (نمایش‌نامه‌نویس، پژوهشگر و مدرس تئاتر) این اثر را مورد تحلیل و بررسی قراردادند.

بهزاد صدیقی در این نشست گفت: استاد اکبر رادی نمایش­نامه­‌ی ارثیه­‌ی ایرانی را در سال ۱۳۴۶ نوشت و بعدها پس از بازنویسی‌های مکرر آن­ قدر تغییر یافت که تبدیل به نمایش­نامه دیگری به نام تانگوی تخم مرغ داغ شد. هریک از آدم‌های ارثیه ایرانی گزارشی از وضعیت زیست خود در دهه­ چهل می­‌دهند و جهان خود را برای مخاطب بازگو می‌کنند. به نظرم رادی در این اثر مثل اغلب آثار خود زبان خاص هریک از شخصیت­‌ها را مطابق شخصیت وجودی خودشان خلق می‌‌کند و به همین دلیل آنها برای تماشاگر ملموس و باورپذیر هستند.

در ادامه­؛ فارس باقری ضمن پیشنهاد به برگزاری چنین نشست‌­هایی با همکاری مراکز دانشگاهی و خلاصه‌ای از نمایشنامه ارثیه­ ایرانی در خصوص بررسی این نمایش­نامه از نگاه مرفولوژی و ریخت‌شناسی گفت: به نظرم اگر بخواهیم نمایش­نامه­‌های اجتماعی را بررسی کنیم که نمایش­نامه­ ارثیه ایرانی هم یکی از نمایش­نامه­‌های اجتماعی است، از نمایش­نامه­‌های یونان باستان تا نمایش­نامه‌های معاصر نمی‌توانیم نهاد خانواده را نادیده بگیریم و همه­ این نمایش­نامه­‌ها بر نهاد خانواده استوار هستند و بر روی این عنصر اجتماع متمرکز هستند. در واقع نویسندگان در ادبیات نمایشی، داستان کوتاه، رمان و فیلم­نامه روی نهاد خانواده متمرکز هستند. این­که هریک از نویسندگان با چه رویکردی بحران­‌ها و نهادهای طبقاتی جامعه و خانواده­‌ها را بررسی می­‌کنند، مهم است.

 او هم چنین اضافه کرد: در بررسی ریخت‌شناسی چنین درام­‌هایی مفهوم قدرت، قهرمان‌ها، پدر و ... مورد توجه قرار می­‌گیرد. در نمایش­نامه­ ارثیه­ ایرانی شخصیت­­‌ها و مکان‌ها دوشقه و دوپاره هستند؛ پدر در دو مکان خانه­ جنوب شهر و خانه­ الهیه زندگی می­‌کند، جلیل دانشجو و نظامی است، عطیه موقر و شکننده است، دختر خانواده دو اسم دارد: شکوه و آرزو و ... در واقع رادی شخصیت­‌ها را به شکل هوشمندانه چیدمان می­‌کند و این دوشقگی یا گسست و روابط اجتماعی و بحران‌ها و مفهوم پدر و قدرت در ساختار نهاد خانواده با درایت نشان می­‌دهد.

این نویسنده و پژوهشگر تئاتر در ادامه­ سخنان خود گفت: رادی از ۱۳۳۳ که نمایش­نامه­ روزنه­ آبی را نوشت تا نمایش­نامه­­ پلکان بحران­‌هایی را تصویر کرده و در آن­ها سوژه­‌هایی را نوشته که شخصیت پدر، شخصیت اصلی است و نقش نظم و روابط اجتماعی را در آن­ها بازتاب می­‌دهد. در واقع پدر متعلق به جامعه­ سنتی، ضدزن، ضدمدرنیسم و ضدتحول است و مفاهیم خانواده را در یک جامعه سنتی بازتاب می­‌دهد.

این مدرس دانشگاه در بخش دیگری از این نشست گفت: رادی همچون میرزا فتح­علی­ خان آخوندزاده به ادبیات نمایشی به عنوان یک نهاد اصلاح­‌طلبانه نگاه می­‌کند و در آثارش نیز به وقایع اجتماعی زمان خودش اشاره می­‌کند. مثلن در نمایش­نامه­ روزنه­ آبی به حوادث جنگ دوم جهانی یا در نمایش­نامه­ پلکان به وقایع انقلاب اشارات نزدیکی دارد.

وی افزود: رویکرد آقای رادی به وقایع اجتماعی، داستان نمایش­نامه‌های او را شکل و فرم می­‌دهد. از سویی شخصیت‌های دیگرتری در آثار او وجود دارند که چهره­ مهمی هستند. مثل شخصیت جلیل در همین نمایش­نامه­ ارثیه­ ایرانی.

باقری درخصوص چهره­ غریبه و بیگانه در آثار رادی گفت: از روزنه­ آبی تا آمیزقلمدون همواره یک چهره غربیه یا روشنفکر که از خانه سرکوب، طرد و زیر سلطه­ پدر منکوب می­‌شود، وجود دارد. با مرور نمایش­نامه‌های رادی می­‌توان جریان­‌های روشنفکری را بررسی کرد البته به غیر از نمایش­نامه­‌های مرگ در پاییز و پلکان. نکته­ مهمی دیگر در این اثر یا اغلب آثار رادی این است که چهره یا فیگور روشنفکر است که احساس یگانگی با جامعه نمی‌کند و فقط امکان حرف­­ زدن را دارد. مثل همین شخصیت جلیل در نمایش­نامه­ ارثیه­ ایرانی. نکته آخر این که مفهوم سوژه­ اجتماعی در مکان نمایش­نامه­‌های او چه می‌کند؟ این سوژه­‌های اجتماعی یا شخصیت­‌های اجتماعی مثل شخصیت جلیل ترک مکان می­‌کنند و در مکان زندگی سرکوب می­‌شوند و امکان ماندگاری و بودن و زیست با دیگران را از دست می­‌دهند. از سوی دیگر اغلب زن­‌ها در سایه هستند و در تجاوز روحی یا جسمی قرار می­‌گیرند.

این نمایش­نامه‌نویس در پایان سخنان خود گفت: به نظرم نمایش­نامه­‌های اکبر رادی بازنمایی و تصویری از اجتماع هستند. با خواندن یا دیدن آثار او درمی‌یابیم که چه نوع تصویری از مردم در نمایش­نامه‌هایش بازتاب پیداکرده ­است. بررسی بیشتر و دقیق­‌تر درباره­ آثار اکبر رادی را به فرصتی دیگر برای مقاله مفصل‌تر دیگر وامی‌نهم.

در پایان این نشست بهزاد صدیقی درباره­ ارثیه ایرانی گفت: در یک مقایسه­ و بررسی تطبیقی دو نمایش­نامه­ ارثیه­ ایرانی و تانگوی تخم مرغ داغ می­‌توان از وجه شخصیت­‌پردازی و موقعیت­‌های نمایشی به آن­ها پرداخت و نگاه موشکافانه­‌تری به آن­ها داشت. فقط در این فرصت محدود اشاره می­‌کنم که به نظرم نمایش­نامه­ تانگوی تخم مرغ داغ متن گسترش­یافته و مطول شده­ ارثیه‌ هر ایرانی است که البته در آن شخصیت­‌های جلیل و عظیم و شکوه و پدر و رویارویی آن­ها با یک­دیگر  نسبت به ارثیه­ ایرانی بهتر تصویر و پرداخت شده­‌اند.

نمایش ارثیه ­ایرانی به کارگردانی محمد یوسف با بازی آذر فخر، امین تارخ، محمد مطیع، آزیتا لاچینی، خسرو شجاع‌زاده و رضا ژیان در سال ۱۳۵۵ به صورت تله‌تئاتر تولید، ضبط و از تلویزیون ایران پخش شد.

در پایان این نشست، بهزاد صدیقی به نمایندگی از موسسه­ اکبر رادی؛ لوح تقدیر به فارس باقری اهدا کرد.

بنیاد اکبر رادی فارس باقری
نرم افزار موبایل ایلنا
ارسال نظر