کد خبر: 317113 A

قادر باستانی:

ایلنا: یک سال از انتصاب محمد سرافراز به عنوان رییس سازمان صداوسیما گذشت. با وجود وعده‏‌های بسیار، هنوز چالش‏‌ها و مشکلات آن پابرجاست و نارضایتی دولت و بخش مهمی از فعالان عرصه سیاسی، فرهنگی و اجتماعی کشور از مواضع جانبدارانه این سازمان ادامه دارد.

قادر باستانی (نویسنده و مدرس علوم ارتباطات اجتماعی) به خبرنگار ایلنا گفت: انتصاب هوشمندانه آقای سرافراز به ریاست سازمان صدا و سیما در سال گذشته، فضا را برای همکاری همه سلایق در کشور فراهم کرد، اما فرهنگ سازمانی رسانه ملی و فشارهای پیدا و پنهان مراکز مختلف، اجازه نداد این اتفاق بیافتد و صداوسیما به مدار حرف‌ه‏ای خود بازگردد، بنابراین این سازمان هنوز در بند اشتباهات گذشته است و برای رهایی از آن، به تصمیمات بزرگتر و اساسی‏‌تر نیاز دارد.

وی با تشریح بافت فکری موجود در فضای تصمیم‏‌سازی رسانه ملی خاطرنشان کرد: در طول چندین سال، یک فرهنگ سازمانی مبتنی بر ظاهرسازی و محفل‏‌گرایی در صداوسیما ایجاد شده که اصلاح آن، انرژی و توان زیادی می‏‌طلبد. مدیران میانی، تهیه‌‏کنندگان و سردبیران به ویژه در بخش‏‌های خبری، توان بروز مکنونات قلبی خود را ندارند و برای حفظ موقعیت خود، مجبورند آنچه را منطبق با فرهنگ مستقر ظاهرسازی و دستورگرایی می‏‌بینند، به مرحله اجرا درآورند. اصولاً پیام رسانه‌‏ای، باید از دل برآید تا بر دل نشیند، به همین خاطر پیام‏های رسانه‌‏ملی، حالت تصنعی به خود می‏‌گیرد و به جای اثربخشی و جلب نظر مخاطب، به عنوان آتش تهیه مناقشات سیاسی گروه‌‏ها عمل می‏‌کند و رسانه ملی را از اهداف عالیه خود دور می‏‌سازد.

باستانی افزود: شاید به نظر برسد که الزامات سلسه ‏مراتبی در این سازمان و خط‌‏مشی‏‌های تعیین‏ شده، چاره‌‏ای جز عمل به چنین فرهنگ سازمانی را برنمی‏‌تابد، اما من معتقدم ریاست آن، به عنوان یک عنصر آگاه رسانه‏‌ای، توان آن را دارد که مراکز قدرت را توجیه کند و شرایط رسانه‏‌ای و وضعیت مخاطب در جهان امروز و پیشرفت‌‏های تکنولوژیکی، مبتنی بر مخاطب‏‌محوری را به خوبی توضیح دهد و تبعات و زیان‌‏های تداوم چنین روندی در صداوسیما را یادآور شود. آنها باید بدانند که رشد پُرشتاب فناوری اطلاعات و ارتباطات، نیازمند اصلاح جدی در رویکرد سازمان برای مواجهه مناسب با این تغییرات بزرگ در دنیای رسانه است و بی‏‌توجهی به تحولات پیچیده رسانه‏‌ای، اصلاً به نفع نظام نیست. دوره انحصار خبری دیگر گذشته است و تا چند سال آینده، دیگر اساساً تلویزیون از مدار رسانة اصلی و محوری خارج خواهد شد و رسانه‌‏های شخصی و تعاملی، تبلت‏‌ها و اسمارت‏‌فون‏‌ها جای آن را خواهد گرفت؛ چنانچه الان هم شبکه‌های اجتماعی، به شدت بر فضای خبری کشور اثر می‌‏گذارند.

این کارشناس رسانه گفت: ساختار تشکیلاتی سازمان صداوسیما، نیاز جدی به بازسازی براساس تحولات روز دارد. آقای سرافراز در یک سال گذشته، بخشی از توان خود را صرف اصلاح ساختار اداری و همچنین اصلاح آیین‏نامه‏ها و مقررات کرد. ایشان در یک حرکت درست، تعدادی از مدیران سالمند سازمان را که سن بازنشستگی آنها گذشته بود، تسویه کرد اما در برابر فشارها نتوانست مقاومت کند و باز بخشی از آنها دوباره در قالب دیگری، دعوت به کار شدند. بخشی از ایستایی و کُند بودن تحولات در صداوسیما، مربوط به پرهیز سازمان از جوان‏گرایی و تخصص‏گرایی بوده است. پنجاه هزار نفر کارمند حقوق بگیر، بخش بزرگی از توان مدیریتی سازمان را متوجه خود می‏کند و از چابکی و بروز خلاقیت و ابتکار عمل در مقابله با رسانه‌های مهاجم جلوگیری می‌کند. اصلاح تشکیلات، به نحوی که این نیروی انسانی عظیم، در گروه‌های حرفه‌ای متعدد طرف قرارداد با سازمان سازماندهی شوند، پویایی رسانه ملی را بیشتر خواهد کرد.

باستانی استفاده از توانمندی بخش غیردولتی و ظرفیت‌‏های جامعه ایرانی را یک راهبرد مهم در نیل به موفقیت خواند و تصریح کرد: در کشور توانایی‌های خوبی وجود دارد که نیاز به سازماندهی دارد. فراهم شدن بستر این نوع همکاری‌‏ها، نکته کلیدی در مدیریت کلان فرهنگی کشور است که ظرفیت بزرگی از توان رسانه‌ای کشور را با ایجاد رقابت رسانه‌ای مطلوب به کار می‌گیرد و به این ترتیب،  فضا به نفع رسانه‌های داخلی و به ضرر شبکه‌های فزاینده فارسی زبان ماهواره‌ای تغییر می‌کند.

این مدرس ارتباطات تأکید کرد: جبران عقب‏‌ماندگی‏‌های فناورانه، همت زیادی می‌‏طلبد. آقای سرافراز، گرچه بخش فناوری سازمان را ارتقا داد و تجهیز کرد، اما هنوز خبری از اقدامات این بخش دیده نمی‏‌شود و راه‌‏اندازی رسانه تعاملی، در حد حرف و یک کار تبلیغاتی باقی مانده است. به نظر من، برنامه‌‏ریزی برای حضور موثر در محیط وب و شبکه‏‌های اجتماعی موبایلی و همچنین افزایش کیفیت تولیدات رسانه ملی، باید نمود عینی و عملی داشته باشد.

وی افزود: پیش‏نیاز عملی کردنِ راهبردهایی مانند گفتمان انقلاب اسلامی، اقتصاد مقاومتی، سبک زندگی ایرانی - اسلامی و رشد علمی، آن است که رسانه ملی با مخاطب روراست باشد. مخاطب احساس نکند که با یک دستگاه پروپاگاندا طرف است، والا آن راهبردها از حد شعارهای تبلیغاتی بالاتر نخواهد رفت.  مخاطب وقتی مشاهده می‏‌کند که صداوسیما به ابزاری حقیر در دست محافل تندروی سیاسی درآمده و بیانیه‌‏های محفلی برخی سیاسیون مطرود مردم را به‌طور جانبدارانه پوشش می‏دهد، دیگر اعتمادی باقی نمی‏‌ماند که به آن راهبردهای اصلی، جنبه عملی و اثربخش بدهد.

باستانی اظهار داشت: برای صداوسیما یک نکته قوت است که مستقل باشد و به انتقاد از عملکرد دولت بپردازد. اما اگر این انتقاد، حالت تخریب سفارشی به خود بگیرد و آلت دست مخالفان دولت شدن را در اذهان مخاطب متبادر کند، اعتماد از رسانه زایل می‏شود و بی‏‌اعتمادی فزاینده، مجال طلایی برای عرض‏اندام رسانه‏‌های بیگانه که مترصد چنین فرصت‏‌هایی هستند، فراهم می‏کند.

وی تصریح کرد: به نظر من، آقای سرافراز باید مرتب به معاون سیاسی خود آقای جبلی، یادآوری کند که دکتر جلیلی با 11 درصد آرا در انتخابات شکست خورده و فرد دیگری با 50 درصد آرا رییس‏‌جمهور شده است و اینکه ایشان دیگر معاون خبری آقای جلیلی نیست. احتمال دارد، این یادآوری مستمر، رویکرد سیاسی سازمان را قدری به راه صواب نزدیک‏تر کند.

این استاد دانشگاه گفت: برای ارزیابی عملکرد آقای سرافراز، باید یک سال دیگر صبر کرد. من معتقدم راهبردهای ایشان درست تنظیم شده اما در مرحله عمل، باید با سرعت بیشتری کار را پیش ببرند. پاشنه آشیل سازمان صداوسیما، تأمین مالی است. ایشان در این زمینه با مشکلات جدی مواجه است. ایجاد درآمدهای پایدار برای صداوسیما، نیازمند مخاطب‏‌گرایی، در عین وفادار ماندن به راهبردهاست.

وی در پایان راهکارهایی را برشمرد و گفت: تلطیف ارتباط با دولت، تلاش برای کاستن از فشار مضاعف به سازمان از طریق توجیه فنی و تخصصی، زدودن برخی خط قرمزهای بیهوده که از گذشته به ارث رسیده، تحسین روابط با هنرمندان و سوپراستارهای مطلوب مخاطب، تحکیم روابط با مراکز خبری کشور و پرهیز از انحصارگرایی، علاج قهر نخبگان و فرهیختگان جامعه، آزرده‌خاطری سیاستمداران دلسوز نظام و بی‌تفاوتی مردم و تلاش برای جذب نخبگان فکری، تحلیل‏گران برجسته سیاسی و اجتماعی و نویسندگان و دادن فرصت حضور به آنها، قطعاً در اعتلای اهداف سازمان صداوسیما اثرگذار خواهد بود.

قادر باستانی صداوسیما
نرم افزار موبایل ایلنا