کد خبر: 273364 A

در شب نورالدین زرین‌کلک مطرح شد:

شب نورالدین زرین کلک، عصر یکشنبه ۶ اریبهشت ماه ۱۳۹۴، با همکاری بنیاد فرهنگی ـ اجتماعی ملت در محل کانون زبان فارسی برگزار شد.

به گزارش ایلنا، علی دهباشی نشست شب نورالدین زرین‌کلک برا چنین آغاز کرد: دکتر نورالدین زرین کِلک‌زاده مشهد است، ۲۰ فروردین ۱۳۱۶ در مشهد به‌دنیا آمد. مادرش امینه بانو اهل باکو و پدرش میرزا محمدخان اهل همدان بود. از طرف پدری نسب به میرزا تقی خان، معروف به «مدیر» بنیان‌گذار آموزش نوین در همدان می‌‎برد که همرزم مرحوم رشدیه در تبریز بود و هم او بود که نام «زرین کلک» را برای خاندان خود برگزید.

او ادامه داد: نورالدین زرین کِلک در ۱۳۴۱ از دانشگاه تهران دکترای داروسازی اخذ کرد اما دلبسته هنر بود و از همین رو در کالج سلطنتی بلژیک به تحصیل کارگردانی انیمشین روی آورد و سپس این راه را با آموختن فیلم عروسکی در استودیو ییرژی ترنکا ادامه داد و پس از بازگشت به ایران و رفتن به کانون پرورش کودکان و نوجوانان یکی از نخستین بنیان‎گذاران فیلم کودک و انیمشین در ایران شد و سپس راه خود را با تأسیس اولین دانشکده انیمشین در این سرزمین ادامه داد و اولین مدرس همین رشته بود. زرین کِلک یکی از نخستین کسانی یود که به تصویرسازی کتاب کودک و نیز تصویرسازی کتاب‎های درسی آموزش و پرورش برای کودکان و نوجوانان پرداخت.

دهباشی با اشاره به آثار او افزود: از جمله آثار او می‌‎توان به دنیای دیوانه دیوانه دیوانه در ۱۳۵۴ و امیرحمزه دلدار و گور دلگیر در ۱۳۵۵ و ابرقدرت‎‌ها و شانزده کوچولو در ۱۳۸۶ اشاره کرد. جوایزی که دکتر زرین‌کلک طی سال‎های متمادی کسب کرده گویای ارج‎گذاری وی در دنیای انیشمین و تصویرسازی کتاب کودک است که در این فرصت برخی از آن‌ها را می‌‎توان نام برد:

۱۹۷۰ نشان بهترین کتاب سال یونسکو (توکیو/ژاپن) برای کتاب کلاغ‌ها.

 ۱۹۷۱ سیب طلائی بی‌ینال براتیسلاوا (چک اسلواکی) برای کتاب کلاغ‌ها.

 ۱۹۷۱ جایزه برای مدارس انیمیشن فستیوال بین‌المللی فیلم آنسی (فرانسه) برای فیلم وظیفه اول.

 ۱۹۷۱ جایزه کلوتید کوپی/ فستیوال ملی فیلم بلژیک برای فیلم وظیفه اول.

منوچهر انور که با سفر به ایران فرصت حضور در این جلسه را پیدا کرده بود؛ از آشنایی ابتدایی خود با زرین کلک در انتشارات فرانکین گفت و افزود: در ۷ و ۸ سال اخیر کاری مشترک با ایشان کرده‎ام با عنوان ملا نصرالدین که نگارگری این اثر را دکتر زرین کلک بر عهده داشته‎اند و امیدوارم که شاهد کارهای بیشتری از ایشان باشیم و بیش از این حرفی برای گفتن ندارم چرا که می‌‎دانم سخنرانان اصلی این مراسم به اندازه کافی درباره ایشان سخن خواهند گفت.

جواد مجابی سخنران بعدی این نشست بود که در‌‌ همان ابتدا ابراز ناراحتی و دلتنگی از مهاجرت زرین کلک ابراز نارحتی و دلتنگی کرد و افزود: به این ترتیب از ضیافت‌های فرهنگی که در منزل او با حضور نخبگان و فرزانگان عصر در زمینه‌های مختلف برگزار می‌شد محروم می‌‎شویم. زرین کلک در زمینه‎های مختلفی فعال است، شعر می‌‎گوید، نقاشی می‌‎کشد و گرافیست است و پویانمایی یا‌‌ همان انیمشین کار می‌‎کند در کار نگارگری کتاب‎ است. اما پر رنگ‎‌ترین بخش فعالیت او مربوط به کارهایی است که برای کودکان انجام داده که دو کار بنیادی و اساسی را در موازا ت هم پیش برده یکی از آن‌ها از فروردین ۱۳۴۰ آغاز شد که برای کودکان کرده است.

او ادامه داد: طراحی‎های مناسبی که برای کتاب‎های درسی مقاطع ابتدایی و دبیرستان و در زمینه علوم اجتماعی انجام داده‎اند که از اهمیت بسیاری برخوردار است به این دلیل که در آن دوران زیاد به کودکان نمی‌‎پرداختند و کودکان کتاب‌های مربوط به بزرگسالان همچون هزار و یکشب، حمزه نامه، امیر ارسلان و خاورنامه را می‌خواندند و از حوالی ۱۳۴۰ است که به کودکان به عنوان موضوع دارای اهمیت پرداخته می‌‎شود. کانون پرورش فکری به طور بنیادی به ساختن فیلم، موسیقی و کتاب برای کودکان می‌‎پردازد که در بخش انیمیشن این کار توسط آقای زرین کلک انجام می‌‎شد.

مجابی در ادمه به تنوع زیاد در فیلم‌های زرین کلک اشاره کرد و گفت: بینشی عمومی بر این فیلم‎‌ها استوار بود. طنز در آثار زرین کلک بین دو قطب لطافت لطیفه‌ها و قصاوت طنز سیاه در نوسان است و آن را ابزاری برای بیان خشونت پنهان اما با ظاهری آرام می‌‎داند که در کار آخر ایشان دقیقاً شاهد این نرمی و خشونت در کنار هم هستیم و همین تلفیق است که به هنرمندان اجازه طغیان علیه دنیایی را می‌‎دهد. در واقع طنز طیفی گسترده دارد که از لطیفه شروع می‌‎شود تا می‌‎رسد به هجو که مسئله درگیری شخص با شخص است و بعد به هزل می‌‎رسیم است که در واقع از یک امر غیر اخلاقی نتیجه اخلاقی گرفته می‌‎شود و در آثار صناعی و مولوی و عطار می‌‎توان آن را مشاهده کرد. معنای طنز که در گذشته در واقع سخره گرفتن دیگران بوده در ۵۰ سال اخیر معنای دیگری به خود می‌‎گیرد که نوعی نقد اجتماعی شوخیانه تلقی می‌‎شود.

در ادامه مجابی از یکی از فیلم‎های زرین کلک یاد می‌‎کند به نام بنی آدم که راجع به سازمان ملل مختلف (به تعبیر زرین کلک) است و سرانجامی غم‎انگیز دارد که مربوط به سازنده نیست بلکه به تلخی خود موضوع اشاره دارد و این انیمشین نبرد بین شر و شر را حکایت می‌‎کند نه نبرد بین خیر وشر را. در حقیقت هنرمند در اثر خود داوری نمی‌‎کند بلکه واقعیت را به خوبی به تصویر می‌کشد و داوری را به بیننده می‌سپارد. در بسیاری از آثار زرین کلک می‌‎توان ابتذال و خشونت جهانی را دید، خشونتی که اقتدارهای مهار نشده می‌‎آفرینند به علاوه وی ابتذال را در چیزی مشخص نمی‌‎بیند بلکه آن را فضایی در برگیرنده می‌‎داند و کوشش روشنفکران را در این می‌بیند که ابتدا ابتذال را بشناسند و دوم اینکه از آن فاصله بگیرند، سوم اینکه با آن مبارزه کنند، چهارم اینکه خودشان مبتذل نباشند و پنجم اینکه دیگران را از شر آن نجات دهند. ابتذال بی‎نظمی است زادۀ شر.

امید روحانی در ادامه این نشست بیان کرد: ما در اینجا گرد هم آمدیم تا بزرگداشت شخصی را جشن بگیریم که نویسنده، نقاش، گرافیست، شاعر، فیلم ساز و یک فن سالار حرفه‎ای است که پنج دهه در عرصه هنر تصویرگری و انیمیشن فعالیت داشته است. وی خالق تاریخ متحرک و متحول تمام حوادث فرهنگی و هنری ایران است. زرین کلک در اوایل دهه چهل شمسی در انتشارات فرانکلین مشغول به فعالیت شد و در‌‌ همان سال‎‌ها به طراحی و تصویرگری کتاب‎های درسی روی آورد و به همراهی فیروز شیرانلو در نشر نگاره آغاز به کار شد که زمینه ساز ادبیات کودک و نوجوان، انیمیشن کودک، تصویرگری کتاب کودک و حتی سینمای کودک بود.

امید روحانی مهم‌ترین بخش فعالیت‎های زرین‎کلک را بنیانگذاری رشته انیمیشن به صورت آکادمیک در دانشگاه دانست رشته‌ای که ابتدا در کانون شکل گرفت و سپس در خارج از کانون ریشه دوانید.

او با اشاره به اینکه قبل از زرین کلک هنر ایران شاهد بسیاری از فعالیت‌های طراحی و ساخت انیمیشن و گرافیک و تصویرگری بود افزود: اگر شروع کنندگی یک ارزش باشد، زرین کلک شروع کنندۀ هیچکدام از این‌ها نبود. اما ساماندهی و نظم در پروژه کتاب‎های درسی و آموزش هنر تصویرگری و انیمیشن سازی از تلاش‎های ارزشمند اوست. وی در ایران بعد از دهۀ چهل بنایی را بنیان نهاد که همه جوانان پس از این دهه تا به امروز مدیون این بزرگوار هستند. برای اینکه انیمیشن از حالت تک فیلمی خارج شود نیازمند طراحی دقیق وپرورش نقاشان این حرفه بودیم که زرین‎کلک این زمینه را در دانشگاه‎‌ها و بخش‎های آموزشی فراهم آورد.

در پایان نورالدین زرین کلک با علاقه‌مندان خود سخن گفت: برای قدردانی، در اینجا دریغم آمد که از چند نام صرف نظر کنم که در راه زندگی همراه و هم‎نفس من بودن. از دوستان و آشنایان و دانشجویانی که لحظه‎ای هم رابطه خود را با من قطع نکردند. اساساٌ بدون همراهی و همکاری آن‌ها همین آثار نیز می‌سر نمی‌‎شد. اکبر صادقی که صداهای فیلم‎‌هایم را بدون هیچ چشم‎داشتی کار کرد. پرویز کلانتری که اکنون در بستر بیهوشی و بیماری است و برایش آرزو می‌‎کنم که هر چه زود‌تر بهبود پیدا کند. در سخنرانی‎های اینجا به نکاتی اشاره شد که امیدوارم شایسته اندکی از این توضیحات را داشته باشم. بسیار ممنونم، به نکاتی اشاره کردید که خود من هم از آن‌ها غافل بودم. و این چیز تازه‎ای نیست. بسیاری از هنرمندان خودشان آگاه نیستند که چه چیزی می‌‎آفرینند و بعد مفسرین هستد که آن‌ها را معنا می‌‎کنند.

یکی دیگر از بخش‎های این مراسم پخش فیلم‎های انیمشین «سازمان ملل» و «امیر حمزه دلدار و گور دلگیر» ساخته نورالدین زرین کلک بود.

جواد مجابی نورالدین زرین‌کلک منوچهر انور شب نورالدین زرین‌کلک
نرم افزار موبایل ایلنا
ارسال نظر